TOSHKENT, 22-aprel. /“Dunyo” AA/. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) bosh direktori Tedros Adxanom Gebreyesus “Dunyo” AA muxbiri savollariga javob berdi:

– O‘zbekistonda sog‘liqni saqlash sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar ko‘lami va natijalarini qanday baholaysiz? Sizningcha, ulardan qaysi biri aholi uchun tibbiy xizmatlar sifati va ommabopligini oshirishga katta taʼsir ko‘rsatdi?

– O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimini o‘zgartirish bo‘yicha haqiqatan ham keng ko‘lamli va ulkan dasturni amalga oshirmoqda. Islohotlarning ko‘lami va ularni rivojlantirishning aniq strategik ko‘rinishi alohida ajralib turadi.

Mamlakatingiz asosan statsionar davolanishga asoslangan modeldan insonga yo‘naltirilgan kuchli birlamchi tibbiy-sanitariya yordamiga asoslangan tizimga izchil o‘tib bormoqda. Bunday yondashuv tibbiy yordamni aholiga yaqinlashtiradi, salomatlikni mustahkamlashga yordam beradi hamda xizmatlardan keng foydalanishni taʼminlaydi.

Sirdaryo viloyatidagi namoyish platformasida joriy etilgan innovatsiyalardan tortib, tizimli o‘zgarishlargacha, sog‘liqni saqlash tizimi chuqur o‘zgarishlarni boshdan kechirmoqda, bu esa bemorlar uchun sezilarli natijalar bermoqda.

Asosiy o‘zgarishlar kasalliklarning oldini olish va boshqarishga eʼtibor qaratgan holda tibbiy yordam ko‘rsatishni tashkil etish, moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish, shuningdek, raqamli yechimlarni faol rivojlantirishni o‘z ichiga oladi. Ushbu chora-tadbirlar allaqachon sog‘liqni saqlash tizimining qulayligi, samaradorligi va shaffofligini oshirishga xizmat qilmoqda. Shu bilan birga, aslida butun tizimning asosini tashkil etuvchi tibbiyot xodimlarini qo‘llab-quvvatlash kuchaymoqda: mehnat sharoitlari, rag‘batlantiruvchi mexanizmlar va tibbiy taʼlim tizimi takomillashtirilmoqda, bu esa amalga oshirilayotgan islohotlarning barqarorligini taʼminlaydi.

– O‘zbekiston va JSST o‘rtasidagi hamkorlikning ahamiyati va o‘ziga xos jihatlarini qanday taʼriflagan bo‘lardingiz? Qaysi asosiy yutuqlarni alohida qayd etasiz?

– JSSTning O‘zbekistonda doimiy va faol ishtiroki mavjud bo‘lib, bu davlat idoralari bilan yaqin hamkorlikda ekspert ko‘magini ko‘rsatish, ilg‘or xalqaro tajriba bilan bo‘lishish va uni milliy sharoitlarga moslashtirish imkonini beradi.

Hamkorligimiz yagona maqsad – O‘zbekistondagi har bir inson, yashash joyidan qatʼiy nazar, moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelmasdan, profilaktikadan tortib palliativ yordamgacha bo‘lgan zarur tibbiy xizmatlardan foydalana olishini taʼminlash, yaʼni aholini sog‘liqni saqlash xizmatlari bilan to‘liq qamrab olishga erishishga asoslangan.

Birlamchi tibbiy-sanitariya yordami tizimining transformatsiya qilinishi bu kabi hamkorlikning yorqin namunasidir. JSST ushbu jarayonni siyosatni ishlab chiqishdan tortib, uni amalda joriy etish va natijalarni baholashgacha bo‘lgan barcha bosqichlarda kuzatib bormoqda.

Islohotlarning dastlabki bosqichida kompleks brigadalarni shakllantirish, o‘rta tibbiyot xodimlarining rolini kengaytirish, jumladan, shifokorgacha bo‘lgan maslahatlar va birlamchi ko‘rikni joriy etish, patronaj hamshiralari institutini mustahkamlashga alohida eʼtibor qaratildi. Shu bilan birga, JSST protokollari va klinik tavsiyalari asosida yuqumli bo‘lmagan kasalliklarning oldini olish va davolashga doir zamonaviy yondashuvlar tatbiq etilmoqda.

Shu munosabat bilan biz erishilgan natijalarni mustahkamlab, birlamchi bo‘g‘inni yanada kuchaytirishga qaratilgan islohotlarning yangi bosqichini ochib bergan Prezidentning PF-88-son Farmoni qabul qilinganini olqishlaymiz.

Favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlikni taʼminlash va sog‘liqni saqlash tizimini mustahkamlash hamkorlikning muhim yo‘nalishi bo‘lib qolmoqda. 40 dan ortiq hamkor ishtirokida ishlab chiqilgan Jamoat salomatligi xavfsizligini taʼminlash bo‘yicha 2024–2028 yillarga mo‘ljallangan milliy harakatlar rejasining qabul qilinishi idoralararo hamkorlik va strategik rejalashtirishning yuksak darajasidan dalolat beradi. Shuningdek, O‘zbekiston tibbiyot, veterinariya va ekologiya sohalari mutaxassislarining saʼy-harakatlarini birlashtiruvchi “Yagona salomatlik” yondashuvini faol ilgari surmoqda.

JSST birlamchi bo‘g‘in shifokorlariyu laboratoriya mutaxassislaridan tortib, boshqaruvchilar va milliy yetakchilargacha – barcha darajadagi kadrlar salohiyatini rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlash imkoniyatiga ega ekanidan faxrlanadi. Birgalikdagi saʼy-harakatlar orqali kasalliklarning samarali oldini olishga, tahdidlarni o‘z vaqtida aniqlashga va inqirozlarga tezkor munosabat bildirishga qodir tizim shakllantirilmoqda.

Onkologik kasalliklarga qarshi kurashishga alohida ahamiyat qaratilmoqda. JSST O‘zbekistonning ushbu muammoni hal etishga, jumladan, onkologiya xizmatini modernizatsiya qilish uchun Islom taraqqiyot banki moliyaviy mablag‘larini jalb etish orqali siyosiy qatʼiyatini yuqori baholaydi. Sifatli onkologik yordamdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish chora-tadbirlari amalga oshirilmoqda, shuningdek, xalqaro sheriklar bilan hamkorlik, shu jumladan bolalar saratoniga qarshi kurashish bo‘yicha global tashabbuslarda ishtirok etish rivojlantirilmoqda.

– Kelajakda JSST va O‘zbekiston o‘rtasidagi hamkorlikning qanday ustuvor yo‘nalishlarini ko‘ryapsiz?

– JSST O‘zbekiston bilan qator muhim yo‘nalishlarda hamkorlikni chuqurlashtirish uchun katta salohiyatni ko‘rmoqda.

Avvalo, bu xizmatlar sifati va uzluksizligini taʼminlagan holda birlamchi tibbiy-sanitariya yordami islohotlarini yanada kengaytirish, jumladan, bemorlarni yo‘naltirish tizimini takomillashtirish va jamoaviy yondashuvni rivojlantirishdir.

Aholining bevosita xarajatlarini kamaytirish va resurslardan yana-da samarali foydalanish orqali tibbiy yordamdan teng foydalanishni taʼminlash maqsadida sog‘liqni saqlashni moliyalashtirish tizimini isloh qilishni davom ettirish ham muhim ahamiyatga ega.

Kadrlar salohiyati va tibbiy taʼlim tizimini, ayniqsa oilaviy tibbiyot, hamshiralik ishi va qishloq joylarda mutaxassislarni mustahkamlash bo‘yicha rivojlantirish hal qiluvchi rol o‘ynaydi.

Ruhiy salomatlik, yuqumli bo‘lmagan kasalliklarning oldini olish, iqlim o‘zgarishining salomatlikka taʼsiri, shuningdek, sog‘liqni saqlash tizimining zo‘ravonlikning oldini olish va unga javob berishdagi roli kabi sohalarda qo‘shimcha imkoniyatlar ochiladi.

O‘zbekiston onkologiya sohasida, jumladan, milliy strategiyani ishlab chiqish, registrlarni modernizatsiya qilish va zamonaviy klinik protokollarni joriy etishda yetakchilik qilmoqda.

Umuman olganda, gap zamonaviy, kompleks va ilmiy asoslangan, avvalo, kasalliklarning oldini olishga yo‘naltirilgan sog‘liqni saqlash tizimini shakllantirish haqida bormoqda. JSST ushbu o‘zgarishlarni jadallashtirishda O‘zbekistonni bundan buyon ham qo‘llab-quvvatlaydi.

– O‘zbekistonga amalga oshirayatgan tashrifingizdan nimalarni kutyapsiz?

– Mening tashrifim mamlakat rahbariyati va hamkorlar bilan mazmunli muloqot o‘tkazish, oraliq natijalarni sarhisob qilish va sog‘liqni saqlash sohasidagi islohotlarni rivojlantirish bo‘yicha keyingi qadamlarni belgilash imkonini beradi.

Birlamchi tibbiy-sanitariya yordami islohotlarining mahallalar darajasida amalga oshirilishi bilan amalda tanishish, shuningdek, tibbiyot xodimlari va bemorlarning fikrlarini eshitish men uchun ayniqsa dolzarbdir.

Tashrif hamkorligimizni rivojlantirishga qo‘shimcha turtki beradi va kelgusi yillarga mo‘ljallangan ustuvor yo‘nalishlarni, jumladan, birlamchi tibbiy yordam, kadrlar salohiyati, moliyalashtirish tizimi va kasalliklarning oldini olishni rivojlantirishni kelishib olish imkonini beradi.

Avvalo, u O‘zbekistonning barcha aholisi uchun sifatli va arzon tibbiy xizmatlardan teng foydalanishni taʼminlashga bo‘lgan umumiy intilishimizni tasdiqlaydi.

O‘zbekiston onkologik kasalliklarga qarshi kurashda sezilarli yutuqlarga erishmoqda va mintaqaviy hamda global miqyosda yetakchi o‘rinlarni egallashga intilmoqda. Umid qilamanki, tashrif erishilgan natijalar bilan shaxsan tanishish imkonini beradi.

Shuningdek, O‘zbekiston Birinchi xonimi bilan birgalikda 2025-yilda BMT Bosh Assambleyasi doirasida bolalar saratoniga qarshi kurashga bag‘ishlangan muhim tadbirni o‘tkazish men uchun katta sharaf bo‘ldi. JSST O‘zbekistonning bu boradagi saʼy-harakatlarini qo‘llab-quvvatlab, ushbu hamkorlikni yana-da faol rivojlantirish niyatida.