ТОШКЕНТ, 3 январь. /“Дунё” АА/. Дунёда аҳоли жон бошига қайта тикланадиган сув ресурсларидан фойдаланиш даражаси пасайишда давом этмоқда ва сўнгги ўн йил ичида яна 7 фоизга камайди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

Бу ҳақда Тожикистоннинг “Ховар” миллий ахборот агентлигида мақола эълон қилинди. Материалда келтирилган фактлар БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО) маълумотларига таянган.

Гап табиий гидрологик цикл натижасида ҳар йили янгиланиб турадиган чучук сув захиралари ҳақида бормоқда. ФАО маълумотларига кўра, 2015 йилдан бери Марказий Осиё аҳоли жон бошига тўғри келадиган 12 фоиз қайта тикланадиган сув ресурсларини йўқотган ­-­ бу дунёдаги энг юқори кўрсаткичлардан биридир.

Сув танқислиги даражасини баҳолаш учун ФАО экспертлари сув олиш ҳажмининг мавжуд захираларга нисбатини акс эттирувчи “сув стресси” кўрсаткичидан фойдаланган. Марказий Осиёда сув стрессининг юқори даражаси кўп жиҳатдан сувдан фойдаланиш тузилмаси билан боғлиқ: минтақадаги барча сув олишнинг 82 фоизи қишлоқ хўжалигига тўғри келади.

Шу билан бирга, ФАО ижобий тенденцияларни ҳам қайд этмоқда. Марказий Осиёда чучук сув олишнинг умумий ҳажми 9 фоизга камайди - 2015 йилдаги 123 миллион куб метрдан 2022 йилда 112 миллион куб метргача. Худди шу даврда сув стресси даражаси 76,8 фоиздан 70,2 фоизга тушди, бу эса сув ресурсларига юклама 8,6 фоизга камайганини англатади.

ФАО шарҳига кўра, дунёнинг барча минтақаларида чучук сув ресурсларига босим кучаймоқда. 2022 йилда сайёрамизда сув стрессининг ўртача даражаси 18% га етди, аммо айрим ҳудудларда у сезиларли даражада юқори:

Шимолий Африка - 121%;

Жанубий Осиё - 76,7%;

Марказий Осиё - 70,2%;

Ғарбий Осиё - 65,1%.

Сув стрессининг юқори даражаси шуни англатадики, йиллик сув олиш ҳажми унинг табиий тикланиш ҳажмига яқинлашмоқда ёки ундан ошиб кетмоқда, бу эса сув экотизимларининг барқарорлиги ва иқтисодий ривожланиш учун жиддий хавф туғдиради.

ФАО таъкидлашича, қишлоқ хўжалиги дунёдаги энг йирик сув истеъмолчиси бўлиб қолмоқда. Шу билан бирга, Европа ва Шимолий Америка аграр секторда сув ресурсларининг атиги 34 фоизидан фойдаланади, аммо дунёдаги саноат сув олишининг деярли ярми - 47 фоизи ушбу минтақаларга тўғри келади.

Сувдан фойдаланиш самарадорлиги, Марказий Осиёда бироз яхшиланишларга қарамай, қурғоқчил минтақаларда сув стрессининг юқори даражаси сув ресурсларини узоқ муддатли мослашиш ва барқарор бошқариш зарурлигини таъкидлайди.