САМАРҚАНД, 19 октябрь. /“Дунё” АА/. АҚШ Давлат котиби Марко Рубио Ўзбекистонга расмий ташрифи доирасида журналистлар саволларига жавоб берди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

– Америка Қўшма Штатлари “C5+1” формати доирасида Марказий Осиё мамлакатларига аниқ нималарни таклиф қила олади?

– Биласизми, бу - рақобат. Бизда маҳсулотлар, ўз товарларини ишлаб чиқарадиган компаниялар бор. Биз ҳалол рақобат ва имкониятлар бўлишини хоҳлаймиз. Дунёда Америка ва Америка бизнеси рақобатлашиш учун ҳалол имкониятларга эга бўлмаслиги керак бўлган бирон-бир нуқта йўқ.

Биз айнан шунга интилмоқдамиз.

Эътибор берсангиз, узоқ вақт давомида одамлар Марказий Осиёнинг, барча бешта мамлакатнинг, хусусан, Ўзбекистоннинг аҳамиятини тушуниб етмаган. Бу ажойиб мамлакат. Сўнгги ўн йилликнинг ўзида иқтисодий ўсиш ва фаровонлик борасида эришилган ютуқлар ақл бовар қилмас даражада. Биз ҳамкорликда ишлаш имкониятларини аниқлаб олмоқчимиз ва айнан шу мақсадда бу ерга келдик.

Бу қайсидир бошқа давлатга қарши қаратилган салбий ҳаракат эмас. Давлатлар имкон қадар кўпроқ алоқаларга эга бўлишни истайди. Ўзбекистон барча билан дўст бўлиш ниятида эканини очиқ-ойдин намоён этди. Ўзбекистон ҳамма билан алоқа ўрнатишни хоҳлайди. Барча билан иқтисодий муносабатларга эга бўлишни истайди. Биз ҳам бундан манфаатдор эканимизни билдиряпмиз. Шунинг учун бу ерга бизга ҳамроҳлик қилаётган ҳамда мавжуд имкониятларни ўрганишни сабрсизлик билан кутаётган Америка компаниялари билан бирга келдик.

– Ўзбекистоннинг Марказий Осиёда бугунги кунда кечаётган жараёнлардаги ўрнини қандай баҳолайсиз?

– Менимча, Ўзбекистон тамал тоши ҳисобланади. Ҳозиргина бу ерда илгари бўлмаганим, эндигина келганим ҳақида гаплашдик. Бу ерда ақл бовар қилмас иқтисодий ривожланишнинг ажойиб уйғунлиги бор, ялпи ички маҳсулотнинг йиллик ўсиш суръати қарийб 8 фоизни ташкил этмоқда. Биз бу жараённи рағбатлантиришни ва уни давом эттиришга кўмаклашишни хоҳлаймиз. Шундай экан, сизларда улкан имконият бор, деб ўйлайман.

Агар навбатдаги ўн йиллик ҳам сўнгги ўн йиллик каби ўтса, бу ер ақл бовар қилмас масканга айланади. Ташриф буюраётган сайёҳлар сони менда катта таассурот қолдирди. Ҳайратда қолганимнинг сабаби -  кўрсаткичларнинг бунчалик юқори эканидир. Америка Қўшма Штатлари билан тўғридан-тўғри авиақатновлар йўлга қўйилганидан борлигидан хабарим бор. Ҳозир Маямидан тўғридан-тўғри рейсни ўзлаштириш бўйича музокаралар олиб борилмоқда. Бошқа шаҳарлардан эса бундай рейслар аллақачон мавжуд.

Шу боис, барча қўшнилари қатори собиқ иттифоқ давридан чиқиб, қисқа вақт ичида бугунги даражага етган мамлакатни кўрганимизда ҳамиша руҳланиб кетамиз. Бу ютуқларни янада ривожлантириш ва мамлакатни ижобий томонга ўзгартириш учун мавжуд ажойиб имкониятлар ҳам бизни илҳомлантиради. Айнан шунинг учун ҳам биз шу ердамиз. Биз ушбу жараённинг ижобий бир қисми бўлишни хоҳлаймиз.

Шу сабабли мамлакатимиз компанияларини ўзимиз билан олиб келдик, чунки улар ҳам бунинг бир қисми бўлишни исташмоқда.

– Сизнингча, Ўзбекистон аҳли сизнинг ташрифингиз ҳамда сизга ҳамроҳлик қилаётган Америка компаниялари делегациясидан нималарни кутиши мумкин?

– Ўйлайманки, биз аниқ келишувларга эришамиз ва улар ҳақида эълон қиламиз. Гап бу ерда иш бошламоқчи бўлаётган, илиқ кутиб олинаётган ва шу заминда бизнес юритишдан мамнун бўлаётган компаниялар ҳақида бормоқда. Хуллас, форум якунида ушбу янгиликларни маълум қиламиз.

Фикримча, бу ҳар икки давлат учун жуда ижобий ҳолат. Бу биз келажакда барпо этмоқчи бўлган ҳамкорликнинг пойдевори, холос, деб ўйлайман. Биз кенг кўламли ишларни амалга ошириш ниятидамиз. Бу якун эмас, балки бошланишдир.

Биз бундан жуда руҳландик. Очиғини айтганда, бу дунёнинг унчалик катта эътибор қаратилмаган қисми эди. Сўнгги 20 йил ичида Марказий Осиё сиёсатчиларимиз томонидан ўзи муносиб бўлган даражада эътибор кўрмади. Аммо вазият ўзгармоқда. Шу боисдан ҳам ҳозир шу ердамиз. Шунинг учун ҳам ўтган йили етакчилар ва Президент билан учрашув ўтказдик. Мен Конгресс делегацияларини бу ерга кўпроқ ташриф буюришга чақирмоқдаман.

Қолаверса, айнан шу сабабли бу ерга яна қайтиб келишга умид қиламан. Икки томонлама ташрифга қўшимча равишда “C5+1” форматидаги учрашувни ҳам айнан шу ерда ўтказишни хоҳлаганимизнинг боиси ҳам шунда.

– Ўзбекистонлик ҳамкасбларингиз билан музокаралар кун тартибидан қандай асосий масалалар ўрин олган? Минтақа давлатларининг дунёда кечаётган жараёнлардан хавотирда эканини инобатга олсак, ушбу муҳокамаларда АҚШ ва Ўзбекистон ўртасидаги икки томонлама муносабатлар қандай ўрин тутади?

– Биз АҚШ Президентининг ташрифи амалга ошишини истаймиз, деб ўйлайман. Келаси йилда бу масала устида ишлашимиз ва қайси саналар маъқул келишини кўриб чиқишимиз керак бўлади. Чунки, ўйлашимча, имкони бўлса, у албатта келишни хоҳлайди. Унинг ўзи ҳам шундай деди.

Бугунги кун тартибига тўхталадиган бўлсак, бу мен аввалроқ айтиб ўтган жиҳат билан боғлиқ. Яъни, муҳокама қилиниши лозим бўлган икки томонлама масалаларимиз талайгина. Аммо, ўйлайманки, охир-оқибат, дунёдаги ҳар қандай давлат каби Ўзбекистон ҳам жаҳоннинг бошқа нуқталарида содир бўлаётган воқеалардан хавотирда ҳамда бу жараёнларнинг глобал иқтисодиётга кўрсатаётган таъсирини кузатиб бормоқда.

Бироқ икки томонлама муносабатларимизда жуда кўп ижобий ўзгаришлар рўй бермоқда. Ўйлаб қарасак, алоқаларимизнинг энг муҳим жиҳати шундаки, улар муаммолар ёки можаролар билан эмас, балки имкониятлар билан белгиланмоқда. Ўзбекистон иқтисодий жиҳатдан жадал ривожланаётган мамлакатдир.

Мамлакат ўз халқининг фаровонлиги учун мислсиз имкониятларни тақдим этмоқда. Америкада эса ушбу жараённинг бир қисми бўлишдан манфаатдор компаниялар бор. Биз янада кўпроқ ишларни амалга ошириш йўлларини ўрганиш учун бу ерга келдик. Ўйлайманки, бу халқларимизни, мамлакатларимизни бир-бирига яқинлаштиради.

Ўзаро муносабатларни умумий фаровонликчалик ҳеч нарса мустаҳкамлай олмайди. Биз ҳамкорликни айнан шу негизда қурмоқчимиз ва шу сабабли бу ердамиз.

– Ўзбекистоннинг ўта муҳим минераллар етказиб бериш ва стратегик таъминот занжирларини диверсификация қилиш борасидаги саъй-ҳаракатларини қандай баҳолайсиз?

– Менимча, бундан бутун дунё манфаатдор. Бутун дунё биронта маҳсулотнинг 100 фоизини олишда фақат битта жойга қарам бўлиб қолиши мантиққа тўғри келмайди. Чунки бундай ҳолатда сиз ўша мамлакат ва минтақада юз бераётган воқеаларга боғланиб қоласиз.

Таъминотни издан чиқарадиган ҳар қандай ҳолат юз бериши мумкин. Зеро, XXI аср қиёфасини белгилаб берувчи барча технология ва соҳаларга назар солсангиз, уларнинг аксарияти ўта муҳим минералларга бевосита боғлиқ эканини кўрасиз. Шу боис, барча турдаги маҳсулотлар, жумладан, ўта муҳим минераллар таъминот занжирларини диверсификация қилиш нафақат Америка, балки бутун дунё учун устувор вазифа, деб ўйлайман.

Агар мамлакатингизда ўта муҳим минераллар захираси ҳамда уларни қайта ишлаш имконияти мавжуд бўлса, ушбу ресурсларни масъулият билан ҳамда барқарор тарзда ривожлантириш миллий ва иқтисодий манфаатларингизга тўла мос келади.

Шу боис, ўта муҳим минераллар етказиб беришни диверсификация қилиш, хусусан, ўзида мавжуд бундай минераллардан ўз мамлакатига наф келтирадиган тарзда фойдаланиш бўйича биз билан ҳамкорлик қилиш истагида бўлган давлатларни учратганимизда, табиийки, бу имкониятни ўрганиб чиқамиз.

Ўйлайманки, бу борада Ўзбекистон билан ҳамкорлик қилиш имкониятимиз мавжуд.

“Дунё” АА сурати