ДУШАНБЕ, 20 май. /“Дунё” АА/. Россия–Тожикистон (славян) университетининг Геосиёсий тадқиқотлар маркази директори, тарих фанлари доктори, профессор Гўзаль Майтдинова “Дунё” ААга Ўзбекистон Президентининг 17–18 май кунлари Боку шаҳрига амалий ташрифи ҳамда Бутунжаҳон урбанизация форумининг 13-сессияси тадбирларидаги иштироки хусусида фикр билдирди:

– Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Бокуга ташрифи нафақат муҳим дипломатик воқеа, балки янги Евроосиё тараққиёт архитектурасини шакллантириш шароитида Марказий Осиё ва Жанубий Кавказ давлатларининг урбанизация сиёсатини ўзгартиришнинг асосий кўрсаткичларидан бири сифатида ҳам аҳамият касб этади.

Ўзбекистон етакчисининг БМТ-Ҳабитат шафелигида ўтказилаётган Бутунжаҳон урбанизация форуми (WUF-13) 13-сессиясидаги иштироки Ўзбекистоннинг барқарор шаҳар тараққиёти, иқлимга мослашиш ва шаҳар инфратузилмасини модернизация қилиш бўйича глобал кун тартибига қўшилиш истагидан далолат беради.

Форумнинг Озарбайжонда ўтказилишининг ўзи урбанизация, уй-жой сиёсати ва барқарор ривожланиш масалалари бўйича халқаро мунозараларни шакллантиришда постсовет давлатларининг роли ортиб бораётганини акс эттиради. Форумнинг “Ҳамма учун уй-жой: хавфсиз ва барқарор шаҳарлар ва жамоалар” мавзуси Евроосиё мамлакатлари иқтисодиётини модернизация қилиш вазифалари билан чамбарчас боғлиқ бўлиб, бу ерда аҳолининг жадал ўсиши, ички миграция ва инфратузилмага тушаётган юкламалар фазовий ривожланишнинг янги моделларига ўтишни талаб қилади.

Ўзбекистон учун форумда иштирок этиш стратегик аҳамиятга эга. Сўнгги йилларда республика амалда Марказий Осиёдаги энг кенг кўламли урбанизация ўтишларидан бирини бошдан кечирмоқда. Агар 1990 йиллар бошида урбанизация даражаси 40 фоиз атрофида бўлган бўлса, 2026 йилга келиб 51 фоизга етди ва шаҳар аҳолиси сони 20 миллион кишига яқинлашди. Бу жараёнлар уй-жой қурилишининг мисли кўрилмаган кўламлари билан бирга кечмоқда: фақат сўнгги саккиз йил ичида мамлакатда 120 миллион квадрат метрдан ортиқ уй-жой фойдаланишга топширилди, қурилиш ишлари ҳажми эса ўн баравардан зиёд ошди.

Шавкат Мирзиёевнинг Бокуга ташрифи Тошкент урбанизацияга фақат ички ижтимоий-иқтисодий жараён сифатида эмас, балки давлатнинг халқаро рақобатбардошлигининг муҳим элементи сифатида қараётганидан далолат беради. Замонавий шаҳарлар инвестициялар, инновациялар, транспорт оқимлари ва инсон капитали марказларига айланмоқда. Шу муносабат билан Ўзбекистон “ақлли шаҳарлар”, “яшил” қурилиш, бошқарувни рақамлаштириш ва коммунал инфратузилмани модернизация қилиш соҳаларида технологиялар, молиявий ресурслар ва илғор тажрибаларни жалб қилиш учун халқаро платформалардан фойдаланишга интилмоқда.

Шавкат Мирзиёевнинг Бокуга ташрифи ҳам Ўзбекистоннинг халқаро субъектлиги кучайиб бораётганини кўрсатади. Сўнгги йилларда республика ўзини Марказий Осиёнинг иқтисодий ва инфратузилмавий ўзгаришлар марказларидан бири сифатида кўрсатишга интилиб, глобал ташаббуслардаги иштирокини сезиларли даражада фаоллаштирди.

Тошкентнинг жаҳон урбанизация кун тартибига қўшилиши минтақанинг ривожланишнинг чекка моделидан халқаро иқтисодий ва технологик жараёнларни шакллантиришда янада фаолроқ иштирок этишга босқичма-босқич ўтишини англатади. Узоқ муддатли истиқболда форум натижалари минтақа давлатларининг шаҳарларни ривожлантириш, уй-жой сиёсати ва барқарор инфратузилма соҳасидаги миллий стратегияларига таъсир кўрсатиши мумкин. Марказий Осиё учун бу, айниқса, жадал демографик ўсиш ва жамият ижтимоий-иқтисодий тузилмасининг ўзгариши давом этаётган шароитда муҳимдир.

Таъкидлаш жоизки, Ўзбекистон Президентининг Озарбайжонга ташрифи халқаро тадбирдаги протокол иштироки доирасидан анча ташқарига чиқади. У Евроосиёнинг янги урбанизация ва модернизация кун тартиби шаклланишини акс эттиради, унда шаҳарлар иқтисодий ўсиш, барқарор ривожланиш ва минтақавий ҳамкорликнинг асосий марказларига айланмоқда. Бу Ўзбекистон ва Тожикистон учун глобал жараёнларга чуқурроқ интеграциялашиш, инвестицияларни жалб этиш, инфратузилмани модернизация қилиш ва аҳоли турмуш сифати ҳамда барқарор келажакка йўналтирилган замонавий тараққиёт моделини шакллантириш истиқболларини очади.