ТОШКЕНТ, 21 февраль. /“Дунё” АА/. Президент ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти (СМТИ) етакчи илмий ходими Мадинабону Қаюмова “Дунё” АА мухбирига Ўзбекистон етакчисининг АҚШга ташрифи ва Тинчлик кенгашининг биринчи саммитидаги иштироки бўйича фикр билдирди:

– Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг АҚШга ташрифи сўнгги йилларда Вашингтон билан қурилган прагматик ва ўзаро манфаатли мулоқот стратегиясининг мантиқий давоми бўлиб, сиёсий рамзий ҳамкорликдан хавфсизлик, иқтисодиёт, савдо ва гуманитар алмашинув соҳаларида тизимли мувофиқлаштириш босқичига ўтилганини яққол намоён этди.

Ушбу ташриф сўнгги ярим йилликдаги фаол ҳамкорликнинг мантиқий якуни бўлди. БМТ Бош Ассамблеяси доирасидаги учрашувлар, “C5+1” саммити, Давосда Тинчлик кенгаши Низомининг имзоланиши тадбиридаги иштирок, шунингдек икки давлат раҳбарларининг шахсий мулоқотлари сиёсий мулоқотнинг барқарор динамикасини шакллантирди. Сўнгги олти ой ичида олий даражадаги бешинчи учрашув ўтказилгани муносабатлар мунтазам стратегик коммуникация босқичига ўтганидан далолат беради. Бундан ташқари, ҳар бир учрашув аниқ келишувлар билан мустаҳкамланиб келмоқда.

Ташрифнинг иқтисодий кун тартиби унинг амалий йўналтирилганлигини тасдиқлади. АҚШга ташриф чоғида давлат раҳбари Америка ҳукумати вакиллари, молиявий институтлар ва ишбилармон доиралар вакиллари билан музокаралар ўтказди. Жумладан, АҚШ Экспорт-импорт банки, Халқаро молиявий ривожланиш корпорацияси, Америка–Ўзбекистон савдо палатаси, шунингдек “Traxys”, “Valmont Industries”, “Gulf Oil”, “Aviagen”, “John Deere”, “BlackRock Financial Markets Advisory”, “Oppenheimer” каби йирик компаниялар раҳбарлари билан учрашувлар бўлиб ўтди. Икки томонлама ҳужжатлар имзоланиши якунларига кўра агросаноат, стратегик аҳамиятга эга минераллар, молия бозорини ривожлантириш, инвестиция муҳитини такомиллаштириш ҳамда платформа яратиш каби устувор йўналишларда келишувларга эришилди.

АҚШ савдо вакили ҳамда савдо вазири билан ўтказилган музокаралар алоҳида эътиборга лойиқдир. Унда Марказий Осиё давлатлари ва АҚШ ўртасидаги савдо ва инвестициялар бўйича келишув доирасида ҳамкорликни фаоллаштириш зарурлиги таъкидланди. Шу тариқа, ҳамкорлик нафақат икки томонлама, балки минтақавий ўлчамда ҳам аҳамиятга эга бўлиб, Ўзбекистоннинг минтақадаги иқтисодий жараёнлар координатори сифатидаги мавқеини мустаҳкамламоқда.

Тарихий нуқтаи назардан қаралганда, бугунги натижаларнинг асоси 2018 йилда Шавкат Мирзиёевнинг Вашингтонга илк расмий ташрифи чоғида қўйилган эди. Ташриф якунига кўра 4,8 млрд. доллардан ортиқ миқдордаги битимлар имзоланган бўлиб, бу халқаро бизнес учун Ўзбекистоннинг тизимли очиқлиги ҳақида муҳим сигнал бўлди. 2021 йилда “Стратегик шериклик мулоқоти” таъсис этилди ва унинг кейинги кенгайиши икки томонлама муносабатларнинг институционал тус олганини кўрсатмоқда. Ўзбекистон раҳбарининг АҚШ Президенти Дональд Трамп ташаббуси билан Майамида ўтказилган G20 саммитига таклиф этилиши мамлакатнинг халқаро нуфузи ортиб бораётганини ва глобал кун тартибидаги ўрни тан олинаётганини тасдиқлади.

Ҳамкорликнинг иқтисодий ўлчами барқарор ўсишни намоён этмоқда. Агар 2018 йилда ўзаро товар айирбошлаш ҳажми 408 млн. долларни ташкил этган бўлса, 2024-2025 йиллар якунига кўра бу кўрсаткич барқарор равишда 1 млрд. доллардан ошмоқда. 35 млрд. долларлик уч йиллик Иқтисодий ҳамкорлик дастури томонларнинг узоқ муддатли ниятларини акс эттиради. Шу билан бирга, ҳамкорлик сифат жиҳатидан янги босқичга чиқмоқда: савдодан инвестиция ва ишлаб чиқариш лойиҳаларини амалга оширишга кўчмоқда.

Бугунги кунда Ўзбекистонда “Air Products”, “General Electric”, “General Motors”, “Boeing”, “Honeywell”, “John Deere” каби Америка саноатининг етакчи компаниялари фаолият юритмоқда. “C5+1” саммити доирасида 8,7 млрд долларлик битимлар пакети, жумладан 22 та Boeing самолётини харид қилиш бўйича контракт, стратегик минераллар соҳасидаги инвестициялар ҳамда аграр соҳадаги лойиҳалар имзоланиши мулоқотнинг амалий натижаларга йўналтирилганини яна бир бор тасдиқлади.

Экспорт тузилмасидаги трансформация ҳам эътиборга лойиқ. Бугунги кунда Ўзбекистоннинг АҚШга экспортининг қарийб 86 фоизини хизматлар ташкил этади ва бунда асосий драйвер IT-сектори ҳисобланади. Рақамли хизматлар экспорти билан шуғулланувчи 800 та фаол экспортчининг 448 таси Америка бозорига йўналтирилган бўлиб, улар соҳа экспортининг 45 фоизини таъминламоқда. Бу эса ҳамкорлик тобора юқори технологик тус олаётганини, анъанавий хомашё моделидан чиқиб бораётганини кўрсатади.

Гуманитар йўналиш ҳам муҳим аҳамият касб этмоқда. Академик алмашинув кенгаймоқда, қўшма илмий-тадқиқот лойиҳалари сони ортмоқда, ўзбекистонлик мутахассисларнинг халқаро таълим тармоқларига интеграцияси кучаймоқда. Ҳозирги кунда Ўзбекистоннинг 40 та олий таълим муассасаси АҚШнинг 25 дан ортиқ университети билан ҳамкорлик дастурларини амалга оширмоқда.

Тошкент шаҳридаги Webster University филиали ҳамда Arizona State University билан ҳамкорликда ташкил этилган Америка Технологиялар университети муваффақиятли фаолият юритиб келмоқда. Шу тариқа, стратегик шерикликнинг узоқ муддатли интеллектуал инфратузилмаси шаклланмоқда.

Умуман олганда, Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги муносабатларнинг бугунги босқичи рамзий баёнотлардан тизимли мувофиқлаштиришга ўтиш билан баҳоланмоқда. Минтақавий хавфсизлик, барқарор ривожланиш, инвестиция сиёсати ва технологик янгиланиш йўналишларида эришилган натижалар Ўзбекистоннинг Марказий Осиёдаги АҚШ учун муҳим ва ишончли ҳамкор сифатидаги мавқеини тобора мустаҳкамлаб бораётганидан далолатдир.

Ўзбекистон Президенти матбуот хизмати архивидан олинган сурат