VЕNA, 24-iyun. /“Dunyo” AA/. Atom energiyasi bo‘yicha xalqaro agentlik (MAGATE) bosh direktori Rafael Grossi tashkilot inspektorlari Eronning uranni boyitish obyektlariga yana tashrif buyurishini ma’lum qildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri “The Associated Press” agentligiga tayanib.

Uning so‘zlariga ko‘ra, tekshiruvlar o‘tkazish AQSH va Eron o‘rtasidagi ziddiyatni bartaraf etish hamda yadroviy sohadagi kelishuvlarni amalga oshirishga qaratilgan bitimda nazarda tutilgan.

Yaponiyadagi “Fukusima-1” atom elektr stansiyasi hududida o‘tkazilgan matbuot anjumanida so‘zga chiqqan agentlik rahbari tomonlar imzolagan memorandumda MAGATE tomonidan yadroviy materiallar va obyektlar bilan bog‘liq faoliyat ustidan nazorat o‘rnatilishi to‘g‘ridan to‘g‘ri ko‘zda tutilganini ta’kidladi.

“Bu majburiyatlarni bajarish uchun biz inspeksiyalar o‘tkazishimiz kerak. Buning ikki kundan, bir haftadan yoki o‘n kundan keyin yuz berishi muhim, biroq prinsipial ahamiyatga ega emas. Bu tekshiruvlar albatta bo‘lib o‘tadi”, – dedi bosh direktor.

Inspeksiyalar Eronning uran zaxiralarini boyitish darajasini pasaytirishni ko‘zda tutuvchi erishilgan kelishuvlarning asosiy unsurlaridan biri sifatida qaralmoqda.

Eslatib o‘tamiz, 2025-yilda Isroil va Eron o‘rtasida 12 kunlik ziddiyat boshlanganidan so‘ng Tehron MAGATE inspektorlarining uranni boyitish obyektlariga kirishini cheklab qo‘ygan edi. G‘arb ekspertlarining hisob-kitoblariga ko‘ra, bu maydonlarda nazariy jihatdan o‘ntagacha yadroviy jangovar kallak yaratish uchun yetarli bo‘lgan yuqori darajada boyitilgan uran zaxirasi saqlanishi mumkin. Eron esa, o‘z navbatida, yadroviy dasturining tinchlik maqsadlariga yo‘naltirilganini ta’kidlashda davom etmoqda.

Ayni paytda agentlik mamlakatning boshqa bir qator yadroviy obyektlariga, jumladan, Busher shahridagi atom elektr stansiyasiga kirish imkoniyatiga ega. Biroq uranni boyitish korxonalariga kira olmaslik MAGATEga yadroviy material zaxiralarining joriy holatini tasdiqlash va sentrifugalarning ishini tekshirish imkonini bermayapti.

Avvalroq AQSH va Eron vakillari ehtimoliy inspeksiyalar yuzasidan bir-biriga zid bayonotlar bilan chiqqan edi. Eron TIV rasmiy vakili Ismoil Bag‘oiyning aytishicha, BMT inspektorlari Amerika zarbalariga uchragan obyektlarga tashrif buyurishni rejalashtirmayotganini ma’lum qilgan. Uning ta’kidlashicha, BMT inspektorlari bilan har qanday hamkorlik “Eron parlamenti va Milliy xavfsizlik oliy kengashi tomonidan belgilangan mavjud tartib-qoidalarga muvofiq” amalga oshiriladi.

Bu bayonot AQSH vitse-prezidenti Jey Di Vensning izohlariga javoban yangradi. Shuningdek, AQSH prezidenti Donald Tramp “e’tirozlar va aksini da’vo qiluvchi yolg‘on bayonotlarga” qaramay, Eron inspeksiyalarga “to‘liq rozi bo‘lganini” aytdi. “Agar ular bunga rozi bo‘lmasa, boshqa muzokaralar bo‘lmaydi”, – deb yozdi u ijtimoiy tarmoqlarda.

O‘tgan hafta Vashington va Tehron kelishuvga erishdi, unga ko‘ra Eron mavjud uran zaxiralarini boyitish darajasini pasaytirishi kerak. Buning evaziga AQSH tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan sanksiyalarni bekor qilish ko‘zda tutilgan. Tomonlar, shuningdek, 60 kun ichida kengroq kelishuvlar to‘plami bo‘yicha muzokaralarni davom ettirishga kelishib oldi.

“UNN” agentligi surati