TOSHKENT, 6-yanvar. /“Dunyo” AA/. 2025 yil O‘zbekiston uchun sifat jihatidan yangilanish va tashqi siyosiy pozitsiyasini mustahkamlash bosqichi bo‘ldi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Geosiyosiy keskinlik kuchayib borayotgan, global institutlar transformatsiyasi, resurslar va bozorlar uchun raqobat kuchayib borayotgan murakkab va noaniq xalqaro vaziyat sharoitida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev rahbarligida ochiq, pragmatik, faol va tashabbuskor tashqi siyosatni izchil amalga oshirib kelmoqda. Aynan shunday yondashuv nafaqat tashqi aloqalarning barqarorligini saqlab qolish, balki ularga mamlakatning uzoq muddatli manfaatlari va ichki rivojlanish vazifalariga mos keladigan yangi mazmun baxsh etish imkonini berdi.

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2025-yil 26 dekabr kuni Oliy Majlis va xalqimizga yo‘llagan Murojaatnomasida taʼkidlaganidek, “keyingi paytda yurtimiz global masalalar muhokama qilinadigan xalqaro muloqot maydoniga aylanib bormoqda”.

Yangi O‘zbekistonning diplomatik strategiyasi mamlakatda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarning ajralmas qismi sifatida iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, investitsiyalar, xorijiy sayyohlarni jalb qilish, eksport salohiyatini kengaytirish uchun qulay tashqi sharoitlarni shakllantirish, gumanitar va madaniy aloqalarni mustahkamlashga qaratilgan. Ochiqlik, teng huquqli sheriklik, o‘zaro hurmat, davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik va xalqaro huquq normalariga qatʼiy rioya qilish tamoyillari doimo tashqi siyosiy yo‘lning asosini tashkil etgan.

Dunyoning ko‘zga ko‘ringan yetakchilari bilan oliy darajadagi siyosiy muloqot yangi bosqichga ko‘tarildi va muntazamlik kasb etdi. AQSH, Xitoy, Rossiya, Fransiya, Italiya, Turkiya, Janubiy Koreya, Yaponiya, Malayziya va qator arab davlatlari rahbarlari bilan yangi kelishuvlarga erishildi. 2025-yilda davlat va hukumat rahbarlari darajasidagi ikki tomonlama uchrashuvlar soni 55 tadan oshgani xorijiy hamkorlar bilan o‘zaro ishonch ortib borayotganidan dalolat beradi.

Yuqori darajadagi faol siyosiy muloqotni rivojlantirish jarayonida ham shunga o‘xshash tendensiya kuzatildi. Yil davomida O‘zbekistonning yuqori darajadagi delegatsiyalari sayyoramizning deyarli barcha muhim mintaqalarini qamrab olgan holda dunyoning 93 davlatiga 172 ta tashrifni amalga oshirdi. Xalqaro kun tartibini to‘ldirishda vazirliklar, idoralar va mintaqaviy maʼmuriyatlar vakillari ham muhim rol o‘ynadi, ular diplomatik missiyalar ko‘magida 50 dan ortiq mamlakatga 300 ga yaqin xizmat safarlarini amalga oshirdilar, bu esa tashqi aloqalarni amaliy, amaliy yo‘naltirilgan darajaga olib chiqish imkonini berdi.

O‘zbekiston faol mezbon sifatida jahon diplomatiyasi markazlaridan biriga aylandi. Yurtimizda Jahon parlamentlararo ittifoqi, BMT fuqarolik xizmati, YUNESKO Bosh konferensiyasi, Xalqaro iqlim konferensiyasi, mintaqa mamlakatlarining Toshkent sammiti va boshqa qator yirik anjumanlar tashkil etilgani ham buni yaqqol tasdiqlaydi. Mamlakatimizda 120 dan ortiq yuqori darajadagi xorijiy delegatsiyalar, xorijiy davlatlarning 300 ga yaqin mintaqaviy boshqaruv organlari delegatsiyalari bo‘ldi. Ushbu muloqotlar hududlararo hamkorlikni rivojlantirish, ishbilarmon doiralar o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalarni o‘rnatish va o‘zaro hamkorlikning shartnomaviy-huquqiy bazasini kengaytirishga xizmat qildi.

O‘zbekistonning tashqi siyosiy strategiyasida Markaziy Osiyo anʼanaviy ravishda alohida o‘rin tutadi. 2025 yilda ushbu ustuvor yo‘nalish yana-da institutsional rivojlantirildi. O‘zbekiston Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining Maslahat uchrashuvida raislik qildi va raislik birinchi marta alohida kompleks dastur asosida amalga oshirildi. Uning doirasida iqtisodiy hamkorlik, transport bog‘liqligi, ekologiya, suv resurslaridan oqilona foydalanish va gumanitar almashinuv masalalari qamrab olindi.

Yigirmadan ortiq yirik tadbirlarning o‘tkazilishi va Toshkentda Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida bo‘lib o‘tgan mintaqa davlatlari rahbarlarining tarixiy sammiti mintaqaviy diplomatiyaning yil yakuni bo‘ldi hamda Markaziy Osiyo mamlakatlarining ishonchni chuqurlashtirish va birgalikda rivojlanishga intilishini tasdiqladi.

Bugun biz keng mintaqamiz uzoq vaqtdan buyon birinchi marta jahon siyosatining yaxlit, to‘laqonli subyektiga aylanmoqda, deb ishonch bilan ayta olamiz. Xalqaro hamjamiyatning eʼtibori tobora ortib borayotgani, global maydonda mintaqaga bo‘lgan munosabat o‘zgargani shundan dalolat beradi. “Markaziy Osiyo plyus” formatlarining rivojlanishi bunga yorqin misoldir, ular 2025-yilda yangi aniq amaliy mazmun bilan boyidi. Yevropa Ittifoqi, Xitoy, Rossiya, AQSH va Yaponiya bilan sammitlarning o‘tkazilishi mintaqaning global siyosatdagi roli oshganini yaqqol ko‘rsatdi va uning barqarorlik, bashorat qilish va o‘zaro manfaatli hamkorlik makoni sifatidagi mavqeini mustahkamladi.

Uning geografiyasini yana-da kengaytirish 2025-yildagi tashqi siyosatning muhim yo‘nalishi bo‘ldi. MDH, Yevropa va Osiyodagi anʼanaviy sheriklar bilan bir qatorda Sharqiy Yevropa, Yaqin Sharq, Afrika va Janubiy Amerika mamlakatlari bilan aloqalar faollashdi. Slovakiya, Serbiya, Iordaniya, Paragvay va boshqa qator davlatlar bilan tarixda ilk bor oliy darajadagi ikki tomonlama tadbirlar o‘tkazilgani O‘zbekistonning xalqaro maydondagi ishtiroki izchil kengayib borayotganidan dalolat berdi. Natijada, respublika diplomatik aloqalar olib borayotgan mamlakatlarning umumiy soni 165 taga yetdi.

Shu nuqtai nazardan, 2025-yilda O‘zbekistonning xalqaro hayotida mamlakatning tashqi siyosiy pozitsiyasiga strategik taʼsir ko‘rsatgan voqealar alohida ahamiyat kasb etdi. Yevropa Ittifoqi bilan kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi bitimning imzolanishi hamda Prezident Shavkat Mirziyoyevning Bryusselga tashrifi YEI bilan munosabatlar sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarilganini ko‘rsatdi. Hujjat siyosiy muloqotni chuqurlashtirish, savdo-iqtisodiy aloqalarni kengaytirish, investitsiyalarni jalb qilish va barqaror rivojlanish, yashil iqtisodiyot va raqamlashtirish sohalarida hamkorlikni rivojlantirish uchun mustahkam huquqiy asos yaratdi, shuningdek, yevropalik hamkorlar tomonidan O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlarga berilgan yuqori bahoning ifodasi bo‘ldi.

Jahonning asosiy kuch markazlari bilan hamkorlikni kengaytirish va chuqurlashtirish yo‘lini davom ettirgan holda O‘zbekiston Amerika Qo‘shma Shtatlari bilan munosabatlarni izchil rivojlantirib kelmoqda. Noyabr oyida Vashingtonda AQSH va Markaziy Osiyo mamlakatlari yetakchilarini birlashtirgan “S5+1” formatidagi sammitning muvaffaqiyatli yakunlari bu borada muhim voqea bo‘ldi. O‘zbekistonning ushbu formatdagi roli xalqaro ekspertlar va siyosatchilar tomonidan mintaqaviy hamkorlikning asosiy tashabbuskori va AQSHning barqaror rivojlanish, xavfsizlik, iqtisodiy hamkorlik va gumanitar aloqalarni kengaytirish masalalarida masʼuliyatli hamkori sifatida baholanmoqda.

O‘zbekiston Prezidentining BMT Bosh Assambleyasi yig‘ilishidagi ishtiroki ham muhim voqea bo‘ldi. Davlatimiz rahbarining bosh xalqaro minbardagi nutqi mamlakatimizning ko‘p tomonlamalik, tinch muloqot va dolzarb global muammolarga birgalikda yechim topish tamoyillariga sodiqligini yana bir bor tasdiqladi.

2025-yilda O‘zbekiston tashabbusi bilan BMT Bosh Assambleyasi tomonidan mamlakatning barqaror rivojlanish, mintaqaviy xavfsizlik va gumanitar hamkorlik sohasidagi ustuvor yo‘nalishlarini aks ettiruvchi to‘rtta rezolyutsiya qabul qilindi. Bundan tashqari, O‘zbekiston BMTning qator nufuzli organlariga saylangani xalqaro hamjamiyatning unga bo‘lgan ishonchi ortib borayotganidan dalolatdir.

YUNESKO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasi Samarqandda o‘tkazilgani yilning tarixiy voqeasi bo‘ldi. Ushbu forum so‘nggi qirq yil ichida birinchi marta Parijdan tashqarida bo‘lib o‘tdi, bu esa O‘zbekistonning madaniy, tarixiy va sivilizatsion ahamiyatining misli ko‘rilmagan eʼtirofi bo‘ldi. Samarqand bir necha kun davomida taʼlim, fan va madaniyat masalalari bo‘yicha global muloqot maydoniga aylanib, mamlakat tashqi siyosatining gumanitar yo‘nalishini va uning sivilizatsiyalararo hamkorlik markazlaridan biri sifatidagi imijini mustahkamladi.

Faol siyosiy diplomatiya bilan bir qatorda, 2025-yilda iqtisodiy diplomatiya jadal rivojlanib, tashqi siyosatning asosiy vositalaridan biri sifatida uzil-kesil qaror topdi. “Tashqi ishlar vazirligi - diplomatik vakolatxonalar - tarmoq idoralari – hududlar” shaklidagi tizimli ishlar xorijiy investitsiyalarni jalb etish va tashqi iqtisodiy aloqalarni kengaytirishda sezilarli natijalarga erishish imkonini berdi. Yilning o‘n oyida diplomatik missiyalar ko‘magida 34,4 milliard AQSH dollari miqdoridagi xorijiy investitsiyalar o‘zlashtirildi.

Amalga oshirilayotgan iqtisodiy siyosatning samaradorligi xalqaro moliya institutlari va reyting agentliklari tomonidan yuqori baholandi. 2025-yilda “Fitch Ratings” va “S&P” agentliklari O‘zbekistonning suveren reytingini “BB-” darajasidan “BB” darajasiga ko‘tardi, “Moody‘s” agentligi esa prognozni “barqaror”dan “ijobiy”ga o‘zgartirdi. Bu esa mamlakat iqtisodiyotiga bo‘lgan ishonchning o‘sishi va amalga oshirilayotgan islohotlarning barqarorligidan dalolat beradi.

Tashqi iqtisodiy faoliyatning faollashuvi tashqi savdo ko‘rsatkichlarining o‘sishiga ham yordam berdi. 2025-yilning o‘n bir oyida tashqi savdo aylanmasi hajmi 72,7 milliard dollarni, eksport esa 30,8 milliard dollarni tashkil etib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 6,6 milliard dollarga oshdi. Tashqi savdoda salbiy saldoni sezilarli darajada qisqartirish diplomatik vakolatxonalarning bozorlarni diversifikatsiya qilish va mahalliy mahsulotlarni xorijda ilgari surish bo‘yicha maqsadli ishlarining natijasi bo‘ldi.

2025 yilda mamlakatning ijobiy xalqaro imijini shakllantirishda turizmning “yumshoq kuch” elementi sifatida rivojlanishi muhim rol o‘ynadi. O‘n bir oyda mamlakatga 10,7 million xorijiy sayyoh tashrif buyurgan. Statistik maʼlumotlarga ko‘ra, har oyda O‘zbekiston bir milliondan ortiq chet el fuqarolarini mehmon qiladi. Xalqaro ko‘rgazmalarda faol ishtirok etish, xorijda keng ko‘lamli taqdimot tadbirlari va Toshkentda “Markaziy Osiyo - Yevropa Ittifoqi” birinchi turizm forumining o‘tkazilishi O‘zbekistonning mintaqadagi eng istiqbolli sayyohlik yo‘nalishlaridan biri sifatidagi mavqeini mustahkamlashga xizmat qildi.

O‘tayotgan yilda tashqi siyosatning muhim insonparvarlik o‘lchovi bo‘lgan O‘zbekiston fuqarolarining xorijdagi huquq va manfaatlarini himoya qilishga katta eʼtibor qaratildi. 2025-yilning yanvar-sentyabr oylarida 385 mingdan ortiq konsullik harakatlari amalga oshirildi, noqonuniy olib qo‘yilgan hujjatlar qaytarildi, ish haqi bo‘yicha qarzdorlik undirildi, vatandoshlarni Vatanga qaytarish dasturlari amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, raqamli konsullik xizmatlari takomillashtirildi, O‘zbekiston fuqarolari uchun vizasiz va soddalashtirilgan kirish geografiyasi kengaytirildi, diasporalar bilan hamkorlik mustahkamlandi.

Shunday qilib, 2025-yil yakunlarini sarhisob qilar ekanmiz, ishonch bilan aytish mumkinki, O‘zbekiston tashqi siyosati yuqori darajadagi yetuklik, izchillik va natijadorlikni namoyish etdi. Mamlakat nafaqat xalqaro maydonda o‘z mavqeini mustahkamladi, balki ichki rivojlanishga ko‘maklashish, investitsiyaviy jozibadorlikni oshirish va fuqarolarning turmush sifatini yaxshilash uchun diplomatik vositalardan ham foydalandi. O‘zbekiston yilni kengaygan sheriklik tarmog‘i, mustahkam shartnomaviy-huquqiy baza va kelgusi maqsadlarni aniq tasavvur qilish bilan yakunlamoqda, dunyo uchun ochiq va kelajakka ishonch bilan qaramoqda.