PARIJ, 21-may / “Dunyo” AA/. O‘zbekistonning YUNESKOdagi doimiy vakili Kamol Muxtorov 19 may kuni YUNESKO maslahat organi – Yodgorliklar va diqqatga sazovor joylarni muhofaza qilish xalqaro kengashi (ICOMOS)ning bosh direktori Selin Noges-Veber bilan uchrashdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Uchrashuvda ICOMOSning Butunjahon merosini baholash bo‘limi boshlig‘i Gvenael Burdin, Xalqaro loyihalar bo‘limi boshlig‘i Kristina Bicheva va Maslahat va monitoring bo‘limi direktori Regina Durigello ham ishtirok etdi.

Muzokaralar chog‘ida O‘zbekiston va ICOMOS o‘rtasidagi ikki tomonlama hamkorlikning dolzarb masalalari, uni yanada rivojlantirishga qaratilgan yangi taklif va tashabbuslar muhokama qilindi.

Bosh direktor Selin Noges-Veber so‘nggi yillarda O‘zbekiston va ICOMOS o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashda sezilarli yutuqlarga erishilganini, bunga respublikaning umumjahon merosi obyektlarini saqlash bo‘yicha ko‘rilayotgan kompleks chora-tadbirlari, O‘zbekistonning xalqaro ekspert tuzilmalari bilan hamkorlikka konstruktiv va ochiq yondashuvi xizmat qilayotganini taʼkidladi.

ICOMOS vakillari YUNESKOning “Shahrisabz tarixiy markazi” Butunjahon merosi obyekti bo‘yicha muloqot jarayonining ijobiy tajribasini taʼkidladi. Tizimli va samarali hamkorlik ishtirokchi davlatlarga Butunjahon merosi to‘g‘risidagi konvensiya qoidalari va boshqa xalqaro standartlarga mos keladigan tashabbuslar va hujjatlarni ishlab chiqish imkonini berishi qayd etildi.

Shu munosabat bilan, ICOMOS vakillari mamlakatimizdagi barcha YUNESKO Butunjahon merosi obyektlarini qamrab oluvchi O‘zbekiston bilan yangi muloqot jarayonini tez fursatda boshlashga tayyor ekanini bayon qildi.

ICOMOS rahbariyati O‘zbekiston tomonidan “Buxoroning tarixiy markazi” Butunjahon merosi obyektining kompleks bosh rejasi loyihasi tayyorlanayotganini olqishladi. Hujjatning xalqaro standartlarga muvofiq ishlab chiqilishi mamlakatning Butunjahon merosi qo‘mitasi qarorlari va ICOMOS tavsiyalarini bajarishga masʼuliyatli yondashuvini namoyish etishi taʼkidlandi. O‘zbekistonning Butunjahon merosi markazi va ICOMOS bilan hamkorlikda Samarqand, Xiva va Shahrisabz shaharlarining bosh rejalarini ishlab chiqish rejalari yuqori baholandi.

Uchrashuv davomida ICOMOS vakillariga O‘zbekistonning Buxorodagi Sitorai Mohi Xosa saroyi va Qo‘qondagi Xudoyorxon saroyida restavratsiya loyihalarini amalga oshirish rejalari haqida maʼlumot berildi. O‘zbekiston tomoni ishlarni xalqaro standartlarga muvofiq hamda ICOMOS va YUNESKO bilan hamkorlikda amalga oshirish niyatida ekani aytildi. ICOMOS vakillari ushbu tashabbusni olqishlab, ushbu loyihalarni amalga oshirish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha takliflarni ko‘rib chiqishga tayyor ekanini bildirdi.

ICOMOS, O‘zbekiston Madaniyat va sanʼatni rivojlantirish jamg‘armasi hamda “ALIPH” xalqaro jamg‘armasi ko‘magida 2026-yil 1-3-iyul kunlari Samarqand shahrida bo‘lib o‘tadigan Markaziy Osiyo madaniy meros mutaxassislari uchun iqlim savodxonligi bo‘yicha mintaqaviy o‘quv dasturiga tayyorgarlik alohida muhokama qilindi. Iqlim o‘zgarishi oldida meros obyektlarining tobora zaiflashib borayotgani va mintaqada ushbu mavzuga bo‘lgan yuqori qiziqish sharoitida dasturning dolzarbligi qayd etildi. Bunga Markaziy Osiyoning barcha hududlaridan ekspertlardan treningda ishtirok etish uchun 70 dan ortiq arizalar kelib tushgani dalil bo‘ldi.

Trening mavzusi O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2025-yil oktyabr oyida Samarqandda bo‘lib o‘tgan YUNESKO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasida ilgari surgan tashabbuslariga, jumladan, Xiva shahrida globallashuv va iqlim o‘zgarishi sharoitida madaniy merosni saqlash masalalari bo‘yicha xalqaro simpozium o‘tkazish taklifiga to‘liq mos kelishi eʼtirof qilindi. ICOMOS konsepsiyani tayyorlash va ushbu simpoziumni o‘tkazishda yaqindan hamkorlik qilishga tayyorligini maʼlum qildi.

Ekpertlar O‘zbekistonning mamlakatda ICOMOS milliy qo‘mitasini tashkil etish niyatini qo‘llab-quvvatladi. Milliy qo‘mitalar ekspert yordami, nominatsiyalar bo‘yicha tavsiyalar tayyorlash, Jahon merosi obyektlarini monitoring qilish va professional salohiyatni rivojlantirishda muhim rol o‘ynashi bayon etildi. ICOMOS ushbu tashabbusni amalga oshirishda har tomonlama yordam ko‘rsatishga tayyorligini bildirdi.

Muzokaralar yakunida muhokama qilingan tashabbuslarni amalga oshirish va hamkorlikni yanada chuqurlashtirish bo‘yicha tomonlarning niyatlarini mustahkamlaydigan O‘zbekiston va ICOMOS o‘rtasidagi hamkorlikni kengaytirish to‘g‘risidagi memorandumni ishlab chiqish va imzolash bo‘yicha kelishuvga erishildi.