OSTONA, 7-yanvar. /“Dunyo” AA/. Qozog‘iston Parlamenti Senatining Xalqaro munosabatlar, mudofaa va xavfsizlik bo‘yicha qo‘mitasi aʼzosi Alisher Satvaldiyev “Dunyo” AA muxbiriga Prezident Shavkat Mirziyoyevning parlament va O‘zbekiston xalqiga yo‘llagan Murojaatnomasi haqida fikr bildirdi:

­– O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlis va xalqqa Murojaatnomasi mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-siyosiy sohalarida qo‘lga kiritilgan yutuqlar va istiqboldagi maqsadlarni o‘zida jamlagan dasturiy hujjatdir. Unda mamlakatda olib borilayotgan, aholining hayoti va kundalik turmushida o‘zining yaqqol ifodasini topayotgan keng ko‘lamli islohotlarning natijalari qayd etilib, odamlarning ijtimoiy faolligi, ertangi kunga ishonchi ortayotgani aytildi.

Ushbu nutq mamlakatdagi siyosiy‑iqtisodiy islohotlar, raqamlashtirish, sunʼiy idrok va ijtimoiy taraqqiyotga doir yo‘llarni belgiladi. O‘zbekiston yetakchisi o‘z maʼruzasida qo‘shni davlatlar, xususan Qozog‘iston bilan do‘stona va strategik hamkorlikni yangi bosqichga ko‘tarish zarurligini taʼkidladi. Xususan, yuqori texnologiyalar, raqamlashtirish va sunʼiy idrok sohasidagi hamkorlik, xavfsizlik va kiberfiribgarlikka qarshi kurash, suv resurslarini boshqarish, mahalla tizimi va ijtimoiy-iqtisodiy masalalar o‘z ifodasini topdi.

Prezident Mirziyoyev Murojaatnomada iqtisodiyotni tarkibi yuqori qiymatli sohalarga yo‘naltirish, yuqori qo‘shilgan qiymat beruvchi elektronika, biotexnologiya, farmatsevtika, mashinasozlik kabi tarmoqlarni rivojlantirish hamda IT, sunʼiy idrok, fintex, konsalting va transport‑logistika xizmatlarini kengaytirish zarurligini alohida qayd etdi.

Hujjatda mamlakat 2025-yili mahalliy startaplarga 270 million dollar bevosita xorijiy sarmoya jalb etgani, hukumat “Raqamli startaplar” dasturini kengaytirib, xususiy inkubatsiya markazlariga 5 milliard so‘mgacha foizsiz kredit ajratishni rejalashtirayotgani bayon qilindi. Fintex loyihalarini global bozorga olib chiqish uchun maxsus ekspertiza jalb etilib, 20-30 ta startapni jahon bozoriga chiqarish, IT xizmatlari eksportini 2030-yilga qadar 5 milliard dollarga yetkazish rejalashtirilayotgani aytildi.

Bu tashabbuslar Qozog‘iston bilan o‘zaro manfaatli hamkorlikning mustahkam poydevorini yaratadi. Qozog‘iston Prezidenti Qasim‑Jomart Toqayev 2025-yil 15-noyabrda Toshkentda bo‘lib o‘tgan Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining yettinchi Maslahat uchrashuvida “Alem.ai” xalqaro sunʼiy idrok markazi, maxsus tadqiqot universiteti va milliy superkompyuterni ishga tushirish kabi raqamli dasturlarni tilga oldi. U o‘zbek kompaniyalarini bu loyihalarga hamkorlikka taklif etdi va O‘zbekiston ham raqamlashtirish va sunʼiy idrok sohasida katta yutuqlarga erishganini taʼkidladi.

Qozog‘iston Parlamenti 2025-yil noyabrida “Sunʼiy idrok to‘g‘risida”gi qonunni qabul qildi. U 2026-yil 18 yanvardan kuchga kiradi. Qonun sunʼiy intellekt (SI) orqali yaratilgan kontentni belgilash, foydalanuvchilarni xabardor qilish va xavflar bo‘yicha menejment talablarini joriy etadi.

Bundan tashqari, Qozog‘iston Senati 2025-yil 25-dekabrda raqamli muhitni birlashtiruvchi “Raqamli kodeks”ni tasdiqladi. Kodeks davlatning raqamli siyosatiga doir maqsadlar va tamoyillarni belgilaydi.

O‘zbekistonning SI strategiyasi va qonunchilik tashabbuslari ham mamlakatning raqamli transformatsiyasi va innovatsiyalarga qaratilayotgan alohida eʼtiborini ifodalaydi. Xususan, “Sunʼiy idrok texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasi” 2024-yili tasdiqlangan bo‘lib, SI bozorini 2030-yilgacha 1,5 milliard dollarga yetkazish, yagona portal “ai.gov.uz”ni ishga tushirish, 10 ta ilmiy laboratoriya va superkompyuter infratuzilmasini barpo etish, SI xizmatlari bilan taʼminlangan davlat xizmatlari ulushini 10 %ga yetkazish kabi maqsadlar belgilangan.

Yevropaning “Euronews” nashri 2025-yil dekabrida “Hujjatlardan platformalarga – O‘zbekiston raqamli hukumatni tezlashtirmoqda” sarlavhali maqolada my.gov.uz yagona portali orqali 760 dan ortiq davlat xizmati, mobil ilova orqali 540 dan ortiq xizmat foydalanuvchilarga taqdim etilgani, 2025-yilning birinchi yarmida 16 milliondan ziyod xizmat ko‘rsatilganini xabar qiladi.

200 dan ortiq davlat axborot tizimlarining integratsiyasi va yagona billing tizimi orqali to‘lovlar soddalashtirilgan hamda elektron hujjat aylanmasi fuqarolar va biznes uchun yiliga 1,64 million yevro tejash imkonini bergan.

O‘zbekiston “Raqamli O‘zbekiston 2030” strategiyasi doirasida arxivlarni raqamlashtirish, 20 ta yangi data-markaz qurish, milliy bulut platformasi va aholi, pedagoglar va davlat xizmatchilari uchun 5 million kishini qamrab oladigan SI taʼlimi dasturini joriy etishni maqsad qilgan. Bu orqali 2030-yilgacha davlat xizmatlarining 100 % onlayn shaklda bo‘lishi va elektron hukumat indeksining yuqori 30 talikka kirishi kafolatlanadi.

Prezident Mirziyoyev o‘z nutqida fintex, biotexnologiya, meditsina, geologiya, bank va jamoat xavfsizligi kabi sohalarda 100 dan ortiq sunʼiy idrok loyihalarini qo‘llab‑quvvatlash uchun universitetlarda superkompyuterlar va laboratoriyalar tashkil etish haqida gapirdi. Mamlakatning ilk kosmonavtini kosmosga chiqarish va milliy sunʼiy yo‘ldoshni uchirish rejasi haqida ham maʼlum qildi. Bu saʼy‑harakatlar Qozog‘iston kabi qo‘shnilar bilan raqamli klasterlar yaratish va startap ekosistemasini kuchaytirish imkonini beradi.

Ushbu intilishlar yuqori xalqaro raqobatbardoshlik uchun yaratilgan va chet el kompaniyalarining O‘zbekistondagi sarmoyaviy faoliyatini rag‘batlantiradi.

O‘zbekiston rahbari suv resurslari va qishloq xo‘jaligi sohasida muammolarga to‘xtalib, mamlakatning agrar sohasi uchun yangi texnologiyalar, bio‑muhandislik va suvni tejovchi usullardan foydalanib mahsuldorlikni oshirish kerakligini taʼkidladi.

Ushbu masalada Qozog‘iston va O‘zbekistonning maqsadlari mushtarak. 2025-yil dekabrda ikki davlat Fransiyaning Taraqqiyot agentligi (AFD) dasturi doirasida Sirdaryo daryosi havzasidagi sug‘orish tartiblarini qayta ko‘rib chiqish bo‘yicha qo‘shma tadqiqotni boshladi. Loyiha Qozog‘istondan 550 ming gektar, O‘zbekistondan 254 ming gektar yer uchastkalarining sug‘orish tizimini yangilaydi, tuproq sho‘rlanishini kamaytiradi va hosildorlikni oshiradi.

Bundan tashqari, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va O‘zbekiston 2025-yil sentyabrda To‘qtog‘ul suv omboridan suv chiqarish va elektr energiyasini almashish tartibini tartibga soluvchi “energetik‑suv” kelishuvi imzoladi. Protokolga ko‘ra, 2024–2026-yillarda Qirg‘izistonga Qozog‘iston va O‘zbekiston tomonidan 900 million kVt/soat elektr energiyasi yetkazib beriladi va sug‘orish suvining o‘z vaqtida uzatilishi taʼminlanadi.

Shuningdek, ICWCning 2025-yil 91‑yig‘ilishida Chordara suv omboriga qish mavsumi uchun suv kirimi bo‘yicha kelishuvga erishildi. Zarur suv rejimi va sug‘orish davri erta bahorda barqarorlashtirildi. 2025-yilda Qozog‘iston sug‘orish uchun 11,01 milliard m³ suv olgani va uning 98 % undan iqtisodiy jihatdan muhim janubiy mintaqalarda ishlatilgani xabar qilindi. Bu hamkorlik ikki mamlakatning qishloq xo‘jaligi va gidroenergetikasi uchun o‘ta muhim.

Prezident Shavkat Mirziyoyev nutqida jinoyatchilik va internet firibgarlikka qarshi kurashni kuchaytirish muhimligini taʼkidladi. Qozog‘iston Prezidenti Toqayev 2025-yilda shaxsiy kiberfiribgarlik holatlariga zid olib borilgan ishlar natijalarini eʼlon qilib, banklar va mobil operatorlarning masʼuliyati to‘g‘risida qonunlar qabul qilinganini va 63 mingdan ortiq shubhali tranzaksiyalar 2,5 milliard tenge miqdorida muzlatib qo‘yilganini maʼlum qildi.

Qozog‘iston 2025-yil oktyabrda Birlashgan Millatlar Kiberjinoyatlarga qarshi konvensiyasini imzoladi. Bu borada elektron maʼlumotlar bilan almashish va chegaralarni kesib o‘tuvchi firibgarlikni bartaraf etishda xalqaro hamkorlik yanada rivojlanadi.

O‘zbekiston 2025-yil aprel oyida “Axborot texnologiyalaridan foydalangan holda sodir etiladigan jinoyatlarga qarshi kurashishni yanada kuchaytirish chora‑tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ‑153 sonli Prezident qarori qabul qildi. “Dentons” huquq firmasi tahliliga ko‘ra, qaror davlat idoralari o‘rtasida hamohanglikni taʼminlaydi, kiberjinoyatlarga oid holatlarda banklar va to‘lov tashkilotlariga qo‘shimcha majburiyatlar yuklaydi hamda shaxsiy maʼlumotlarni himoya qilishga alohida eʼtibor qaratadi.

Murojaatnomada Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla tizimini – har bir fuqaro o‘zini unda ko‘ra oladigan milliy hamjihatlik instituti, deb taʼrifladi. Aholining 90 % dan ko‘prog‘i o‘zini mahalla aʼzosi, deb his qiladi. U 2026-yilni “Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili” deb eʼlon qilishni taklif qilib, mahallalarni mehr-shafqat, birlik, adolat va taʼlim markazlariga aylantirish uchun keng ko‘lamli dasturlar tayyorlash zarurligini taʼkidladi.

Qozog‘istondagi taʼlim va ilmiy doiralar ushbu modeldan o‘rganib, mahalla institutini o‘rganishga qiziqmoqda. Qozog‘istonda fuqarolar yig‘inlarini zamonaviylashtirish va mahalliy masalalarni jamoatchilik bilan hal qilish tajribasi mavjud bo‘lsa-da, O‘zbekistonning mahalla modeli madaniy o‘zlik va ijtimoiy sohani mustahkamlash borasida o‘ziga xos yutuqlarga ega. Bunday tajriba bilan almashish ikki mamlakatning “qo‘shnichilik” siyosati va ijtimoiy barqarorligini rag‘batlantiradi.

Qasim‑Jomart Toqayev va Shavkat Mirziyoyev orasidagi 2025-yilgi oliy darajadagi muloqotlar sanoat, transport va madaniyat sohalaridagi hamkorlikni qamrab oldi. Prezidentlarimiz o‘zaro savdo aylanmasi hajmini 2030-yilga qadar 10 milliard dollarga yetkazish, 78 ta qo‘shma loyiha orqali 15 mingdan ziyod ish o‘rni yaratish, Sirdaryo va Turkiston viloyatlarida “Markaziy Osiyo” xalqaro sanoat hamkorlik markazini qurishni rejalashtirgan.

Prezident Shavkat Mirziyoyevning Murojaatnomasi O‘zbekistonning kelgusi islohotlar yo‘lini belgilab, Markaziy Osiyodagi hamkorlar uchun ham yangi imkoniyatlar ochdi. Qozog‘iston bilan strategik hamkorlikka doir takliflar va qabul qilingan qonunchilik tadbirlari ushbu istiqbollarni amaliy mazmun bilan boyitadi.

Shavkat Mirziyoyevning nutqida belgilangan ustuvor vazifalar Qozog‘iston bilan hamkorlikda yanada kuchli jihatlarga aylanishi mumkin. Ikki mamlakatning qonunchilik, texnologiya, xavfsizlik va ijtimoiy sohalardagi hamohanglik ulug‘vor Markaziy Osiyo integratsiyasi uchun mustahkam asos bo‘ladi.