ТОШКЕНТ, 25 июнь. /“Дунё” АА/. Швейцариянинг ЕХҲТдаги амалдаги раисининг мулоқот ва ишончни мустаҳкамлаш бўйича махсус вакили Серж Румин "Дунё" АА мухбирига эксклюзив интервью берди.

– Жаноб Серж Румин, Ўзбекистонга ташрифингизнинг қандай натижаларини энг муҳим деб ҳисоблайсиз? Фарғонада “Ёш тинчликпарварларнинг трансчегаравий ташаббуси”нинг очилишида ҳам иштирок этдингиз. ЕХҲТ Ўзбекистондаги бундай тадбирларда ўз вакилларининг шахсан иштирок этишига қандай қарайди?

– ЕХҲТнинг амалдаги раисининг махсус вакили сифатидаги мандатимнинг бир қисми мулоқотга кўмаклашиш ва ишончни мустаҳкамлаш билан боғлиқ. Мен ушбу лавозимга Швейцариянинг хавфсизлик, ишонч ва мулоқот устувор бўлган ЕХҲТга раислиги даврида тайинланганман. Бу йўналишларнинг иккитаси менинг мандатимда бевосита ўз аксини топган.

Менинг вазифам ЕХҲТнинг мулоқот ва ишонч чораларини ривожлантириш борасидаги фаолиятини, иштирокчи давлатлар минтақаларида кечаётган жараёнларни қўллаб-қувватлашдан иборат. Марказий Осиёда Фарғона водийсидаги ташаббусларга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Муҳим натижалардан бири 2025 йил 31 март куни Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистон раҳбарлари томонидан Абадий дўстлик тўғрисидаги Хўжанд декларациясининг имзоланишига кўмаклашиш бўлди.

Дунёдаги кўплаб можаролар фонида ижобий мисоллар ҳақида ҳам гапириш муҳим. Марказий Осиё шундай намуна кўрсатмоқда, чунки уч давлат мавжуд масалаларни ҳал қилиш учун мулоқот йўлини танлади. Бу мамлакатлар ва халқлар ўртасидаги ишончни мустаҳкамлашда мулоқот қанчалик муҳим эканини тасдиқлайди.

Айниқса, Ёш тинчликпарварлар форумида иштирок этиш мен учун қадрли. Бундай ташаббуслар фақат ҳукуматлар фаолияти билан чекланиб қолмаслиги керак. Жамиятнинг турли қатламларини жалб этиш зарур. Форумда маҳаллий ҳокимият органлари, академик доиралар вакиллари ҳамда ёшлар биргаликда иш олиб боришди.

Бу каби лойиҳалар ёшларга алоқа ўрнатиш, фикр алмашиш, бир-бирини тинглашни ўрганиш ва мавжуд муаммоларни яхшироқ тушунишга ёрдам беради. Айнан улар эртанги куннинг етакчилари бўлиб, ҳамкорлик ва ўзаро ишончни бугуноқ ўрганмоқда.

Ишончни бир кунда яратиб бўлмайди. Шунинг учун ёшларга сармоя киритиш ва уларнинг ижтимоий мулоқотдаги иштирокини кенгайтириш муҳим аҳамиятга эга. Ёшларнинг фаол иштироки, муаммоларни тушунишга интилиши ва ечимларни биргаликда излашга тайёрлиги менда катта таассурот қолдирди.

– 2025 йилги Фарғона тинчлик форуми натижаларини қандай баҳолайсиз? Бундай ташаббусларни ЕХҲТ маконида мулоқот ва ҳамкорликнинг барқарор ҳамда доимий механизмига айлантиришда нималарга эътибор қаратиш лозим?

– Менимча, муваффақиятнинг асосий омилларидан бири турли даражадаги ҳокимият ва жамият вакилларини жалб қилишдир. Мен вилоят раҳбари билан учрашиш, маҳаллий ҳамжамият вакиллари, ёшлар, аёллар, жумладан, чегара ҳудудларидан келган иштирокчилар билан мулоқот қилиш имкониятига эга бўлдим. Ушбу ташаббусларда кенг доирадаги манфаатдор томонлар иштирок этмоқда.

ЕХҲТнинг ҳам давлат тузилмалари, ҳам жамият билан ўзаро ҳамкорлик қилиш қобилияти алоҳида роль ўйнайди. Айнан шундай ёндашув жараёнларнинг барқарорлигини таъминлайди. Агар иш фақат юқори сиёсий даражада олиб борилса, узоқ муддатли муваффақиятга эришиб бўлмайди. Бу жараёнга ўз мамлакатларининг келажагини белгилаши керак бўлган одамлар жалб этилиши муҳим.

Тушунишимча, ҳозир Хўжандда иккинчи форумга тайёргарлик кўрилмоқда. Бу эса ҳукуматларнинг танланган йўлни давом эттиришга содиқлигидан далолат беради.

Шу билан бирга, турли мулоқот майдонлари ­– ёшлар форумлари, аёллар ташаббуслари ва Фарғона водийси форуми ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлаш муҳим аҳамиятга эга. Уларнинг ўзаро ҳамкорлигининг самарали механизмларини яратиш ва алоҳида учрашувлардан ҳамкорликнинг янада барқарор ҳамда институционал форматларига босқичма-босқич ўтиш зарур. Айнан шу нарса Хўжанд декларацияси мақсадларини узоқ муддатли амалга оширишнинг асоси бўлади.

– Ташрифингизни якунлар экансиз, Марказий Осиёнинг сўнгги йилларда минтақавий ҳамкорлик соҳасидаги энг муҳим ютуқ ва асосий муаммо нималардан иборат?

– Эътиборли жиҳати шундаки, минтақа ҳукуматлари бу жараёнга барқарор ва изчил содиқлик кўрсатмоқда. Гап фақат баёнотлар ҳақида эмас, балки манфаатдор томонлар ўртасидаги ўзаро муносабатларнинг кўплаб шаклларида намоён бўлаётган ҳақиқий ҳаракатлар ҳақида ҳам бормоқда. Шунинг учун ўтмишга қайтишни тасаввур қилиш қийин. Эришилган натижалар аллақачон етарлича мустаҳкамланган.

Мавжуд масалаларни очиқ мулоқот ва турли иштирокчиларнинг бирлашуви орқали ҳал этиш зарурлиги ҳақида умумий тушунча шаклланди. Шу билан бирга, мулоқот ҳеч қачон осон бўлмайди. Агар муҳокама мураккаб бўлса, демак, ҳақиқий муаммолар кўриб чиқилмоқда. Суҳбат жуда енгил ўтганда эса, энг муҳим масалалар кўпинча кун тартибидан четда қолади.

Жараённинг асосий кучи энг юқори сиёсий даражадаги самимий садоқатдадир. Юқоридан пастга ва пастдан юқорига қараб ривожланадиган ташаббуслар ҳам муҳим роль ўйнайди. Фуқаролик жамияти ташкилотлари, хотин-қизлар уюшмалари, трансчегаравий ҳамкорлик платформалари, адолатли савдо лойиҳалари ва бошқа ҳамкорлик шакллари фаол ишламоқда. Буларнинг барчаси жараённи жонли ва динамик қилади.

Хўжанд декларацияси минтақавий ҳамкорликка янги суръат бағишлагандек ва иштирокчиларнинг биргаликда ишлаш учун янги имкониятлар мавжудлигига бўлган ишончини мустаҳкамлагандек туюлади. Ишончим комилки, бу жараён муваффақиятли натижаларга олиб келади.

Шу билан бирга, гап узоқ муддатли иш ҳақида кетаётганини тушуниш керак. Учрашувларим давомида танланган йўналиш ёки эришилган келишувларни шубҳа остига қўядиган ҳеч нарса эшитмадим.

Ишончни мустаҳкамлаш вақт талаб қилади. Бироқ географияни ўзгартириб бўлмайди: қўшни давлатлар абадий қўшни бўлиб қолаверади. Шунинг учун мамлакатлар ва халқлар ўртасида мустаҳкам муносабатлар ўрнатиш ҳамда узоқ муддатли ишончни сақлаб қолиш жуда муҳим.

Ишонч бўлса, хавфсизлик мустаҳкамланади, иқтисодий ривожланиш имкониятлари кенгаяди, алмашинув ва ҳамкорлик ўсади. Айнан шунинг учун ҳам бугун Марказий Осиёда содир бўлаётган воқеалар нафақат ЕХҲТга аъзо давлатлар, балки бутун халқаро ҳамжамият эътиборини тортиши лозим бўлган умидбахш мисолдир.

– Суҳбатимиз якунида “Дунё” АА аудиториясига мурожаат қилишингизни сўрамоқчиман. Ушбу интервьюни ўқиётган ёки томоша қилаётган ёшларга қандай маслаҳат ва таклифлар  беришни хоҳлайсиз?

– Асосийси, мулоқот жараёнига қўшилишдан қўрқмаслик. У камдан-кам ҳолларда енгил бўлади. Воситачилик ва мулоқотни ривожлантириш соҳасидаги кўп йиллик тажрибамдан келиб чиқиб айтишим мумкинки, муваффақиятлар ва қийинчиликлар бу йўлнинг табиий қисмидир.

Умидсизликка берилмаслик, қийинчиликлар ёки ноаниқликдан қўрқмаслик муҳим. Ишонч ва ҳамкорликни мустаҳкамлаш вақт, сабр ва қатъият талаб қилади.

Бугун олдинга силжиш имконини берувчи зарур механизмлар аллақачон яратилган. Ушбу жараёнга сармоя киритиш ва сиёсий ирода кўрсатиш орқали давлатлар ўз келажаги ҳамда келгуси авлодлар келажаги учун пойдевор яратади.

Бу ишонч муҳитини мустаҳкамлаш, минтақавий ўзига хосликни ривожлантириш ҳамда хавфсиз, барқарор ва жадал ривожланаётган иқтисодий маконни яратиш учун ҳақиқий имкониятдир. Бунда гап нафақат жараёнда бевосита иштирок этаётган мамлакатлар, балки Қозоғистон ва Туркманистонни ўз ичига олган кенгроқ минтақавий ҳамкорлик ҳақида ҳам бормоқда.

Шу боис Марказий Осиё давлатлари олдида тинчлик, ишонч ва ўзаро манфаатли ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш учун кенг имкониятлар очилаётганига ишончим комил.