СЕУЛ, 15 январь. /“Дунё” АА/. Жанубий Кореянинг “Global Korea post” газетасида Ўзбекистон Президенти Администрацияси ҳузуридаги Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази сектор бошлиғи Жафар Хидировнинг 2025 йилнинг тўртинчи чораги учун мамлакат банк сектори рейтингига бағишланган мақоласи эълон қилинди, деб хабар қилмоқда “Дунё” АА мухбири.

Мақолада ёзилишича, Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази (ИТИМ) 2025 йилнинг 4 чораги учун Банклар фаоллиги индекси натижалари бўйича янгиланган банклар рейтингини тақдим этган. Тадқиқот республиканинг 35 та тижорат банкларини, шу жумладан, масштаби ва филиаллар тармоғи бўйича таснифланган 20 та йирик молия институти ва кичик банклар тоифасига киритилган 15 та банкни қамраб олди.

Услубиёт ўртача кўрсаткичлар ва халқаро стандартлар, шу жумладан, Базель қўмитаси талаблари билан таққосланган 27 та кўрсаткични таҳлил қилишга асосланган. Рейтинг шаффофликни ошириш ва молия тизимига бўлган ишончни мустаҳкамлашда муҳим восита бўлиб хизмат қилди. Ушбу ёндашув халқаро амалиётга мос келади ва дунёнинг етакчи молиявий институтлари томонидан қўлланилади.

Ҳисобот даврида банк секторининг жами активлари 892,9 триллион сўмни (74,2 миллиард доллар), мажбуриятлари эса 759,8 триллион сўмни (63,1 миллиард доллар) ташкил этди. Кредитлар 13 фоизга, депозитлар эса 31 фоизга ошди. Чет эл валютасидаги операциялар улуши пасайиб, миллий валютанинг мустаҳкамланаётганини кўрсатди. Соф фойда 13,5 триллион сўмни (1,1 миллиард доллар) ташкил этди, бу бир йил аввалгидан 57,1 фоизга кўпдир.

Кўриб чиқилаётган даврда муаммоли кредитлар улуши бир йил аввалги 4,3 фоиздан 3,5 фоизгача камайди, бу портфель сифатининг яхшиланганидан далолат беради. Шу билан бирга, айрим банкларда бу кўрсаткич тармоқдаги ўртача кўрсаткичдан юқорилигича қолмоқда. Капиталнинг етарлилик коэффициентлари энг кам меъёрий талаблардан 1,4 баравардан кўпроқ ошади, бу банк секторининг барқарорлигини тасдиқлайди.

2025 йилнинг 4-чораги натижалари шуни кўрсатадики, соҳа етакчилари барқарор позицияларни сақлаб қолишган, рейтингдаги ўзгаришлар эса чекланган. Энг сезиларли ютуқни “SQB” кўрсатди, у уч поғонага кўтарилди. Шунингдек, “Davr Bank”, “Orient Finance Bank”, “Xalq Bank” ва “Ipoteka Bank” томонидан ҳам ижобий динамика қайд этилиб, умумий рейтингдаги ўринлари яхшиланди.

Шу билан бирга, фақат иккита йирик банк фаолиятида пасайиш кузатилди. “Invest Finance Bank” ва “Aloqa Bank” умумий рейтингда мос равишда тўрт ва уч поғонага пастлади. Умуман олганда, 13 та банк фаолият рейтингида ўз ўрнини сақлаб қолди. Бу рақобатнинг кучайиши шароитида муассасаларнинг операцион самарадорлиги, етарли ликвидлик, активлар сифати ва молиявий барқарорликни сақлаб қолиш қобилиятини акс эттиради.

Молиявий воситачиликда “Tenge Bank” ва “Ipak Yo‘li Bank” ресурсларни жалб қилиш ва тақсимлаш самарадорлигининг пасайишини кўрсатди, мос равишда тўрт ва уч позицияни йўқотди. “Milliy bank”, “Asia Alliance Bank”, “Anor Bank”, “BDB” ва “Mikrokreditbank” ҳам ушбу тоифада бир поғона пастлади. Молиявий оммабоплик бўйича “Orient Finance Bank”, “Xalq банки”, “Agrobank”, “BDB” ва “Ipoteka Bank”да бир поғона пасайиш қайд этилди. Активлар сифати бўйича олтита йирик банкда пасайиш қайд этилган.

“Agrobank” 3 поғонадан, “Milliy bank”, “Trast bank”, “Anor Bank”, “Aloqa Bank” ва “Асака Bank” 2 поғона пастлади. Сектордаги умумий ижобий фойда динамикасига қарамай, иккита банк, яъни “Milliy bank” ва “Anor bank”нинг рентабеллиги пасайиб, мос равишда икки ва бир позицияга пасайган. Бошқарув самарадорлиги бўйича “Mikrokreditbank” ва “Anor Bank”да икки поғона паст бўлган заиф позициялар кузатилди. Ликвидлик бўйича мамлакатдаги барча йирик банкларнинг деярли учдан бир қисми ўз позицияларини йўқотди. Энг кескин пасайиш “Davr Банк” томонидан қайд этилди ва 6 поғонага пасайди. “Agrobank” ушбу кўрсаткич бўйича охирги ўринга тушиб, рейтингни ёпди.

Кичик банклар гуруҳида нисбий барқарорлик сақланиб қолмоқда. Раҳбарлар ўз лавозимини сақлаб қолди. Ушбу тоифадаги асосий ўзгаришлар ўрта сегментда ҳам содир бўлди. Бу ерда қатор банклар молиявий воситачиликнинг ўсиши ва юқори рентабеллик туфайли ўз позицияларини яхшилади. Ушбу гуруҳда 15 та молиявий муассасадан 6 таси, шу жумладан, рейтинг етакчиси “Unversal Bank” ўз ўрнини сақлаб қолди.

Шу билан бирга, 5 та банкда пасайиш рўй берди. Энг катта пасайиш “Ziraat Bank” кузатилди, у учта позицияни йўқотди, “Apex Bank” умумий рейтингда уч поғонага кўтарилди. “AVO Bank” ва “Madad Invest Bank” иккитадан ўринга эга бўлди, “Okto Bank” битта ўринга эга бўлди ва умумий гуруҳ рейтингида учинчи ўринни эгаллади.