DUSHANBE, 20-may. /“Dunyo” AA/. Rossiya–Tojikiston (slavyan) universitetining Geosiyosiy tadqiqotlar markazi direktori, tarix fanlari doktori, professor Go‘zal Maytdinova “Dunyo” AAga O‘zbekiston Prezidentining 17–18-may kunlari Boku shahriga amaliy tashrifi hamda Butunjahon urbanizatsiya forumining 13-sessiyasi tadbirlaridagi ishtiroki xususida fikr bildirdi:

– O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Bokuga tashrifi nafaqat muhim diplomatik voqea, balki yangi Yevroosiyo taraqqiyot arxitekturasini shakllantirish sharoitida Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkaz davlatlarining urbanizatsiya siyosatini o‘zgartirishning asosiy ko‘rsatkichlaridan biri sifatida ham ahamiyat kasb etadi.

O‘zbekiston yetakchisining BMT-Habitat shafeligida o‘tkazilayotgan Butunjahon urbanizatsiya forumi (WUF-13) 13-sessiyasidagi ishtiroki O‘zbekistonning barqaror shahar taraqqiyoti, iqlimga moslashish va shahar infratuzilmasini modernizatsiya qilish bo‘yicha global kun tartibiga qo‘shilish istagidan dalolat beradi.

Forumning Ozarbayjonda o‘tkazilishining o‘zi urbanizatsiya, uy-joy siyosati va barqaror rivojlanish masalalari bo‘yicha xalqaro munozaralarni shakllantirishda postsovet davlatlarining roli ortib borayotganini aks ettiradi. Forumning “Hamma uchun uy-joy: xavfsiz va barqaror shaharlar va jamoalar” mavzusi Yevroosiyo mamlakatlari iqtisodiyotini modernizatsiya qilish vazifalari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, bu yerda aholining jadal o‘sishi, ichki migratsiya va infratuzilmaga tushayotgan yuklamalar fazoviy rivojlanishning yangi modellariga o‘tishni talab qiladi.

O‘zbekiston uchun forumda ishtirok etish strategik ahamiyatga ega. So‘nggi yillarda respublika amalda Markaziy Osiyodagi eng keng ko‘lamli urbanizatsiya o‘tishlaridan birini boshdan kechirmoqda. Agar 1990 yillar boshida urbanizatsiya darajasi 40 foiz atrofida bo‘lgan bo‘lsa, 2026-yilga kelib 51 foizga yetdi va shahar aholisi soni 20 million kishiga yaqinlashdi. Bu jarayonlar uy-joy qurilishining misli ko‘rilmagan ko‘lamlari bilan birga kechmoqda: faqat so‘nggi sakkiz yil ichida mamlakatda 120 million kvadrat metrdan ortiq uy-joy foydalanishga topshirildi, qurilish ishlari hajmi esa o‘n baravardan ziyod oshdi.

Shavkat Mirziyoyevning Bokuga tashrifi Toshkent urbanizatsiyaga faqat ichki ijtimoiy-iqtisodiy jarayon sifatida emas, balki davlatning xalqaro raqobatbardoshligining muhim elementi sifatida qarayotganidan dalolat beradi. Zamonaviy shaharlar investitsiyalar, innovatsiyalar, transport oqimlari va inson kapitali markazlariga aylanmoqda. Shu munosabat bilan O‘zbekiston “aqlli shaharlar”, “yashil” qurilish, boshqaruvni raqamlashtirish va kommunal infratuzilmani modernizatsiya qilish sohalarida texnologiyalar, moliyaviy resurslar va ilg‘or tajribalarni jalb qilish uchun xalqaro platformalardan foydalanishga intilmoqda.

Shavkat Mirziyoyevning Bokuga tashrifi ham O‘zbekistonning xalqaro subyektligi kuchayib borayotganini ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda respublika o‘zini Markaziy Osiyoning iqtisodiy va infratuzilmaviy o‘zgarishlar markazlaridan biri sifatida ko‘rsatishga intilib, global tashabbuslardagi ishtirokini sezilarli darajada faollashtirdi.

Toshkentning jahon urbanizatsiya kun tartibiga qo‘shilishi mintaqaning rivojlanishning chekka modelidan xalqaro iqtisodiy va texnologik jarayonlarni shakllantirishda yana-da faolroq ishtirok etishga bosqichma-bosqich o‘tishini anglatadi. Uzoq muddatli istiqbolda forum natijalari mintaqa davlatlarining shaharlarni rivojlantirish, uy-joy siyosati va barqaror infratuzilma sohasidagi milliy strategiyalariga taʼsir ko‘rsatishi mumkin. Markaziy Osiyo uchun bu, ayniqsa, jadal demografik o‘sish va jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy tuzilmasining o‘zgarishi davom etayotgan sharoitda muhimdir.

Taʼkidlash joizki, O‘zbekiston Prezidentining Ozarbayjonga tashrifi xalqaro tadbirdagi protokol ishtiroki doirasidan ancha tashqariga chiqadi. U Yevroosiyoning yangi urbanizatsiya va modernizatsiya kun tartibi shakllanishini aks ettiradi, unda shaharlar iqtisodiy o‘sish, barqaror rivojlanish va mintaqaviy hamkorlikning asosiy markazlariga aylanmoqda. Bu O‘zbekiston va Tojikiston uchun global jarayonlarga chuqurroq integratsiyalashish, investitsiyalarni jalb etish, infratuzilmani modernizatsiya qilish va aholi turmush sifati hamda barqaror kelajakka yo‘naltirilgan zamonaviy taraqqiyot modelini shakllantirish istiqbollarini ochadi.