БИШКЕК, 11 октябрь. /“Дунё” АА/. Қирғизистон Жаҳон сиёсати институти директори Шерадил Бактигулов “Дунё” ахборот агентлигига берган интервьюсида Ўзбекистон Президентининг 7–9 октябрь кунлари Туркманистонга амалий ташрифи хусусида фикр билдирди:

– Президент Шавкат Мирзиёев 2016 йилда лавозимга киришиши биланоқ Марказий Осиёни Ўзбекистон ташқи сиёсатининг бош устувор йўналиши деб эълон қилди. У 2017 йилда минтақа давлатлари раҳбарларининг умумий муаммоларни ҳал этиш майдонига айланган Маслаҳат учрашувларини мунтазам ўтказиб туришни таклиф этди. 2026 йил 8 октябрь куни Туркманистонда Озарбайжон иштирокида бўлиб ўтган саккизинчи учрашув минтақавий ҳамкорликни кенгайтиришнинг навбатдаги босқичи бўлди.

Сўнгги ўн йилликда Марказий Осиё ўзаро ишончсизликдан яқин ҳамкорлик сари йўлни босиб ўтди. Ҳудудий низолар бартараф этилди, чегара ўтказиш пунктлари очилди, транспорт қатнови қайта тикланди ҳамда сув-энергетика соҳасидаги ҳамкорлик мустаҳкамланди. Озарбайжоннинг 2025 йил ноябрь ойида ушбу форматга қўшилиши муҳим қадам бўлди. Президент Шавкат Мирзиёев буни “Марказий Осиё ва Жанубий Кавказ ўртасида мустаҳкам кўприк барпо этиш” дея таъкидлади.

Иқтисодий кўрсаткичлар ўзаро яқинлашув самарасини яққол акс эттирмоқда. 2026 йилнинг январь–август ойларида Ўзбекистоннинг Марказий Осиё мамлакатлари билан товар айирбошлаш ҳажми 26,2 фоизга ўсиб, 6,1 миллиард АҚШ долларидан ошди. 2025 йилда минтақа давлатларининг ўзаро савдо айланмаси 12,3 миллиард долларга етди. Бу беш йил олдинги кўрсаткичдан деярли икки баробар кўпдир. Формат кенгайганидан сўнг савдо ҳажмини 20 миллиард долларга етказиш мақсади қўйилди.

Навбатдаги босқич – етакчиларнинг мунтазам учрашувларидан ҳамкорликнинг барқарор институционал моделига ўтишдир. Президент Шавкат Мирзиёев маслаҳатлашув механизмини “Марказий Осиё ҳамжамияти” стратегик форматига ўзгартириш, котибият тузиш ва учрашувлар регламентини ишлаб чиқишни таклиф қилди.

Шу билан бирга, иқтисодиёт соҳасида 2035 йилгача бўлган савдо режаси, қўшма инвестициялар ва электрон тижоратни ривожлантириш асосий устувор йўналишларга айланди.

Яна бир стратегик йўналиш – Марказий Осиёни Евроосиёнинг муҳим транспорт хабига айлантиришдир. Хитой–Қирғизистон–Ўзбекистон темир йўли, Трансафғон йўлаги ва Транскаспий маршрути шулар жумласидандир. Юк ташишни тезлаштириш мақсадида Ўзбекистон трансчегаравий тартиб-таомилларни соддалаштиришга хизмат қилувчи “Рақамли божхона ва логистика альянси”ни тузишни таклиф этди.

Минтақавий кун тартиби хавфсизлик, сув ресурслари ва маданий ҳамкорлик масалаларини ҳам қамраб олган. 2025 йилда илгари сурилган 2026–2036 йилларни “Марказий Осиёда сувдан оқилона фойдаланиш бўйича амалий ҳаракатлар ўн йиллиги” ташаббуси сув тақчиллиги муаммосини ҳал этишга йўналтирилган. Шу билан бирга, Ўзбекистон трансмиллий таҳдидларга қарши курашни мувофиқлаштириш ва умумий маданий маконни мустаҳкамлаш, жумладан, ислом цивилизацияси меросини оммалаштириш тарафдори ҳисобланади.

Давлатлар ўртасидаги фарқларга қарамай, олиб борилаётган сиёсат Янги Марказий Осиё – минтақавий вазифаларни биргаликда ҳал этиш ва кенг кўламли лойиҳаларни рўёбга чиқаришга қодир мамлакатлар ҳамжамиятини шакллантиришга қаратилган.