ТОШКЕНТ, 17 июнь. /“Дунё” АА/. 17–18 июнь кунлари Президент Шавкат Мирзиёевнинг таклифига биноан Германия Федерал Президенти Франк-Вальтер Штайнмайер расмий ташриф билан мамлакатимизда бўлади, деб хабар қилмоқда “Дунё” АА мухбири.

Ўзбекистон ва Германия барқарор сиёсий мулоқот, савдо-иқтисодий алоқаларни кенгайтириш ва гуманитар ҳамкорликни мустаҳкамлашга асосланган икки томонлама ҳамкорликни изчил ривожлантириб бормоқда. Халқаро жараёнларнинг жадал ўзгариши ва давлатларнинг ўзаро боғлиқлиги ортиб бораётган ҳозирги шароитда Тошкент ва Берлин ўртасидаги шериклик тобора тизимли ва кўп қиррали тус олмоқда.

Германия 1991 йил 31 декабрда Ўзбекистон мустақиллигини биринчилардан бўлиб тан олган. Икки давлат ўртасида дипломатик муносабатлар эса 1992 йил 6 мартда ўрнатилган. Ўтган даврда сиёсий, иқтисодий, инвестициявий, таълим ва маданий-гуманитар соҳаларни қамраб олувчи ҳамкорликнинг мустаҳкам институционал пойдевори шаклланди.

Олий даражадаги мунтазам мулоқотлар Ўзбекистон–Германия муносабатларини фаоллаштиришда муҳим ўрин тутди. 2019 йил январь ойида Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Германияга расмий ташриф буюрди. Ташриф давомида Берлинда Федерал Президент Франк-Вальтер Штайнмайер, Федерал Канцлер Ангела Меркель ва Бундестаг раҳбарияти билан учрашувлар бўлиб ўтди. Музокаралар якунида инвестиция, молия, фан, таълим ва маданият соҳаларида салмоқли битимлар тўплами имзоланди.

Орадан тўрт ой ўтиб, яъни 2019 йил 27–29 май кунлари Германия Федерал Президенти Франк-Вальтер Штайнмайернинг Ўзбекистонга жавоб ташрифи бўлиб ўтди ва бу икки томонлама мулоқот ривожида муҳим босқич бўлди. Олий даражадаги музокараларда сиёсий, савдо-иқтисодий, таълим ва маданий-гуманитар соҳалардаги ҳамкорликни кенгайтириш масалалари муҳокама қилинди.

Ўзбекистон Президентининг 2023 йил 2–3 май кунлари Германияга расмий ташрифи ўзаро ҳамкорликка янги суръат бағишлади. Ташриф якунида икки мамлакат ўртасидаги шерикликни янада чуқурлаштиришга қаратилган ҳукуматлараро ва идоралараро ҳужжатлар имзоланди. Ўзбекистон раҳбарининг ўша йил сентябрь ойида “Марказий Осиё – Германия” форматидаги биринчи саммитда иштирок этиш учун Германияга ташрифи жадал сиёсий мулоқотнинг давоми бўлди. Ташриф доирасида Германия Федерал Президенти ва Федерал Канцлери билан музокаралар ўтказилди, шунингдек, Германия иқтисодиётининг Шарқий қўмитаси томонидан ташкил этилган бизнес-форумда қатнашилди.

Германия Федерал канцлерининг 2024 йил сентябрь ойида Ўзбекистонга расмий ташрифи икки томонлама мулоқотни ривожлантиришда муҳим воқеа бўлди. Олий даражадаги саммит чоғида томонлар икки томонлама кун тартибидаги долзарб масалаларни муҳокама қилдилар, шунингдек, ҳамкорликни янада кенгайтиришнинг истиқболли йўналишларини белгилаб олди.

2019 йил январь ойида тегишли парламентлараро ҳамкорлик гуруҳлари ўртасида ўзаро англашув меморандуми имзоланиши Ўзбекистон ва ГФР ўртасидаги парламентлараро ҳамкорликни институционаллаштириш йўлидаги муҳим қадам бўлди.

Германия Бундестагида Марказий Осиё мамлакатлари билан ҳамкорлик бўйича парламент гуруҳи, Ўзбекистон Олий Мажлисида эса Германия парламенти билан ҳамкорлик бўйича парламентлараро гуруҳ фаолият юритмоқда.

Ўзбекистон ва Германия ўртасидаги савдо-иқтисодий ҳамкорлик барқарор ривожланиши билан ажралиб туради ва шаклланган институционал ҳамкорлик механизмларига таянади. 2015 йил февраль ойида ташкил этилган Германия–Ўзбекистон ишбилармонлар кенгаши мувофиқлаштиришнинг асосий воситаларидан бири ҳисобланади. Кенгаш фаолияти ишбилармонлик алоқаларини кенгайтириш, қўшма ташаббусларни илгари суриш ва икки мамлакат бизнес вакиллари ўртасида тўғридан-тўғри ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган.

Савдо ва инвестициялар бўйича ҳукуматлараро ишчи гуруҳи иқтисодий алоқаларни ривожлантиришнинг қўшимча механизми бўлиб, унинг доирасида истиқболли лойиҳалар муҳокама қилинади ва ҳамкорликнинг устувор йўналишлари келишиб олинади.

Икки томонлама савдода энг кўп қулайлик яратиш шакли амал қилмоқда, бу эса ўзаро товар айирбошлашни ривожлантириш учун қўшимча шароитлар яратади. Сўнгги йиллардаги савдо динамикаси асосан ўсиш суръатини намоён этмоқда. Агар 2021 йилда товар айирбошлаш ҳажми 765,7 миллион долларни ташкил этган бўлса, 2025 йилга келиб бу кўрсаткич 1,427 миллиард долларга етди. 2026 йилнинг январь–апрель ойларида эса ўзаро савдо ҳажми 411,6 миллион долларни ташкил этди.

Икки томонлама товар айирбошлаш таркиби икки мамлакат иқтисодиётининг бир-бирини тўлдирувчи хусусиятини акс эттиради. Ўзбекистон экспортининг асосини хизматлар, тўқимачилик ва озиқ-овқат маҳсулотлари ташкил этса, Германиядан импорт асосан ускуналар, механик маҳсулотлар, транспорт воситалари ва бутловчи қисмлар, фармацевтика ва кимё маҳсулотлари ҳисобланади.

Инвестициявий ҳамкорликнинг амалий қамрови Германия капитали иштирокидаги корхоналар фаолиятида ўз аксини топмоқда. Айни пайтда Ўзбекистонда Германия сармояси иштирокидаги 225 корхона, жумладан, 100 фоиз хорижий иштирокдаги корхоналар фаолият юритмоқда, шунингдек, Германия компанияларининг ваколатхоналари аккредитациядан ўтган.

Маданий ҳамкорлик бўйича ҳукуматлараро аралаш комиссия маданий-гуманитар ҳамкорликни мувофиқлаштиришнинг муҳим механизми бўлиб, унинг фаолияти гуманитар алоқаларни мустаҳкамлаш ва қўшма ташаббусларни кенгайтиришга хизмат қилади.

Таълим ва фан соҳасидаги ҳамкорлик энг фаол йўналишлардан бири бўлиб қолмоқда. Ўзбекистонда Германиянинг етакчи таълим ва жамоат институтлари тил ўргатиш, академик алмашинув ва таълим инфратузилмасини ривожлантириш бўйича лойиҳаларни амалга оширмоқда.

Соғлиқни сақлаш соҳаси гуманитар ҳамкорликнинг истиқболли йўналиши ҳисобланади. Бугунги кунга қадар тиббиёт инфратузилмасини ривожлантириш, кадрлар тайёрлаш ва тиббиёт соҳасида замонавий таълим дастурларини жорий этиш билан боғлиқ қатор қўшма лойиҳалар амалга оширилди.

Ўзбекистондаги немис диаспорасининг фаолияти, гуманитар ҳамкорликни янада кенгайтириш учун қўшимча асос бўладиган ҳудудлараро алоқаларни ривожлантириш икки томонлама муносабатларни ривожлантиришнинг муҳим ижтимоий омили бўлиб қолмоқда.

Икки томонлама ҳамкорлик йилларида Ўзбекистон ва Германия ўртасида турли даражадаги 169 та битим, жумладан, давлатлараро, ҳукуматлараро, идоралараро ва бошқа ҳужжатлар имзоланди. Шаклланган норматив-ҳуқуқий архитектура ҳамкорликнинг кенг кўламли йўналишларини қамраб олади ва икки давлат ўртасидаги муносабатларнинг юқори даражада институционаллашганлигини акс эттиради.

Ҳамкорлик йилларида Ўзбекистон ва Германия мунтазам сиёсий мулоқотлар, ривожланган институционал механизмлар ва кенгайиб бораётган шартномавий-ҳуқуқий базага асосланган давлатлараро ҳамкорликнинг барқарор тизимини шакллантиришга муваффақ бўлди. Ўзаро ташрифларнинг фаоллашуви, товар айирбошлаш ҳажмининг ўсиши, инвестиция лойиҳаларининг амалга оширилиши ва гуманитар ташаббусларнинг ривожланиши ҳамкорликнинг янада кенг қамровли ва амалиётга йўналтирилган моделга ўтаётганидан далолат беради.

Ўзбекистонда Германия бизнесининг иштирокини кенгайтириш, саноат кооперациясини мустаҳкамлаш ва иқтисодиётнинг устувор тармоқларида лойиҳаларни амалга ошириш билан бирга кечадиган муносабатларнинг иқтисодий жиҳати алоҳида аҳамият касб этмоқда. Шу билан бирга, таълим, фан, маданий-гуманитар алоқаларни ривожлантириш икки давлатни янада яқинлаштириш учун узоқ муддатли асос яратишга хизмат қилади.

Замонавий халқаро кун тартиби шароитида Ўзбекистон ва Германия прагматик ёндашув ва ўзаро ҳурматга асосланган ва манфаатли шерикликни янада чуқурлаштиришга интилишларини намойиш этмоқда. Экспертларнинг фикрича, икки томонлама алоқаларни янада мустаҳкамлаш Ўзбекистоннинг умуман Европа йўналиши билан ҳамкорлигини кенгайтиришга хизмат қилади ҳамда сиёсий, иқтисодий ва гуманитар соҳаларда қўшма ташаббусларни амалга ошириш учун қўшимча имкониятлар яратади.