ПАРИЖ, 6 ноябрь. /“Дунё” АА/. ЮНЕСКО Бош директори Ҳолид ал-Ананий Сунъий интеллект этикаси соҳасидаги илмий тадқиқотлар учун таъсис этилган Абу Райҳон Беруний номидаги Халқаро мукофотининг иккинчи танловига аризалар қабул қилиниши бошланганини эълон қилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

2024 йилда Ўзбекистон Президенти ташаббуси билан таъсис этилган мазкур мукофот сунъий интеллект этикаси соҳасидаги тадқиқотларни қўллаб-қувватлашга қаратилган илк глобал мукофот ҳисобланади. Унинг асосий мақсади сунъий интеллект технологияларини масъулиятли лойиҳалаш, ишлаб чиқиш ва жорий этишга кўмаклашиш, шунингдек, халқаро илмий ҳамкорликни кенгайтиришдан иборат.

Мукофот ҳар икки йилда бир марта уч нафар лауреатга топширилади. Ҳар бир ғолибга Абу Райҳон Беруний номидаги медаль, сертификат ва пул мукофоти берилади. Танловда сунъий интеллект соҳасидаги этик тамойиллар ва амалий ечимларни ривожлантиришга ҳисса қўшган алоҳида тадқиқотчилар, илмий муассасалар ва ташкилотлар иштирок этиши мумкин. Аризаларни қабул қилиш 2027 йил 30 январга қадар давом этади.

Мукофотни топширишнинг биринчи маросими 2025 йил ноябрь ойида Самарқанд шаҳрида ЮНЕСКО Бош конференциясининг 43-сессияси доирасида бўлиб ўтган эди. Унда профессор Виржилио Августо Фернандес де Алмейда (Бразилия), профессорлар Сьюзан Перри ва Клаудия Мария Жованна Рода (Франция), шунингдек, Цинхуа университетининг Халқаро сунъий интеллектни бошқариш институти (I-AIIG) профессорлари Лань Сюэ, Чжэн Лян ва Цянь Сяо лауреат деб топилган эди. Уларнинг лойиҳалари этик, инклюзив ва масъулиятли технологияларни ривожлантиришга қаратилган.

Таъсис этилганидан буён мукофот илмий тадқиқотларни рағбатлантириш, билим алмашиш ҳамда ёшларни сунъий интеллект этикаси масалаларига жалб этиш майдонига айланди. Хусусан, 2026 йил апрель ойида Нью-Йорк шаҳрида бўлиб ўтган Ёшлар форумида этик ва инклюзив сунъий интеллектни ривожлантиришда ёш авлоднинг ролига бағишланган тадбир ташкил этилди.

Шунингдек, 2026 йил август ойида Остона шаҳрида ўтказилган Сунъий интеллект бўйича халқаро олимпиада доирасида мукофот лауреатлари 300 нафардан ортиқ иштирокчи ҳамда 200 нафардан зиёд эксперт ва тадқиқотчилар учун маърузалар қилдилар.

Сунъий интеллект этикаси бўйича илмий ишларнинг халқаро танловига айни вақтда жаҳоннинг турли бурчакларидан 460 дан ортиқ ариза келиб тушган бўлиб, унинг якуний босқичи 2026 йил декабрь ойида Парижда ўтказиладиган илмий форум доирасида ўтказилиши режалаштирилган.