DUSHANBE, 5-may. /“Dunyo” AA/. Rossiya–Tojikiston (slavyan) universitetining Geosiyosiy tadqiqotlar markazi direktori, tarix fanlari doktori, professor Go‘zal Maytdinova “Dunyo” AAga Samarqandda bo‘lib o‘tayotgan OTB Boshqaruvchilar kengashining 59-yillik yig‘ilishining ahamiyati haqida fikr bildirdi: 

­– O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Osiyo taraqqiyot banki Boshqaruvchilar kengashining 59-yillik yig‘ilishida ishtirok etishi oddiy protokol tadbiri emas, balki Markaziy Osiyoda iqtisodiy rivojlanishning yangi modelini shakllantirishda muhim bosqich bo‘ldi. Ushbu model mintaqaviy o‘zaro bog‘liqlik, investitsion hamkorlik va texnologik modernizatsiyaning kuchayishiga asoslanadi.

Forumning Samarqandda o‘tkazilishi O‘zbekistonning xalqaro maydondagi o‘rni sifat jihatidan o‘zgarganini ko‘rsatadi. Mamlakat moliyaviy yordam oluvchi subyektdan asta-sekin mintaqaviy tashabbuslarni ilgari surish va ko‘p tomonlama loyihalarni muvofiqlashtirishga qodir faol ishtirokchiga aylanmoqda.

Sammitning asosiy natijalaridan biri – O‘zbekiston va Osiyo taraqqiyot banki (OTB) o‘rtasida 2030-yilgacha mo‘ljallangan 12,5 milliard dollarlik yangi hamkorlik dasturining imzolanishi bo‘ldi. Bu nafaqat mavjud hamkorlik portfelini (qariyb 16 milliard dollar) kengaytiradi, balki mamlakat iqtisodiyotini transformatsiya qilish bo‘yicha uzoq muddatli strategiyani institutsional jihatdan mustahkamlaydi.

Muhimi, gap alohida investitsiyalar haqida emas, balki infratuzilma, energetika, raqamli iqtisodiyot, inson kapitali va xususiy tadbirkorlikni qamrab olgan kompleks islohotlarni moliyalashtirish haqida bormoqda. Shu jihatdan, OTB nafaqat donor, balki O‘zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiya qilishda asosiy sherik sifatida namoyon bo‘lmoqda.

Prezident Shavkat Mirziyoyevning nutqi iqtisodiy siyosatning yangi bosqichga o‘tayotganini ko‘rsatdi. Unda sanoat o‘sishi va raqamli transformatsiyani uyg‘unlashtirishga alohida eʼtibor qaratildi. Sunʼiy intellektni rivojlantirish, milliy raqamli infratuzilmani yaratish va global texnologik zanjirlarga integratsiya qilish O‘zbekistonning Yevroosiyo raqamli iqtisodiyotida munosib o‘rin egallashga intilayotganini ko‘rsatadi. Shuningdek, Toshkentda “Osiyo uchun raqamli magistral” mintaqaviy markazini tashkil etish taklifi mamlakatning raqamli habga aylanish istagini yana-da kuchaytiradi.

Energetika sohasida ham muhim tashabbuslar ilgari surildi. “Markaziy Osiyo – Yevropa” yashil energetik koridorini rivojlantirish O‘zbekistonning toza energiya bozorlariga chiqish va mintaqaning resurs salohiyatini Yevropa bozori bilan bog‘lashga qaratilgan. Bu tashabbus iqtisodiy ahamiyat bilan birga geosiyosiy ahamiyatga ham ega.

Transport va logistika sohasidagi hamkorlik ham alohida ahamiyat kasb etdi. Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘li loyihasi Yevroosiyo logistikasining muhim elementi sifatida baholanmoqda. U yuk tashish muddatini qisqartirish va mintaqaning tranzit salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, “Raqamli bojxona va logistika alyansi” tashabbusi tranzaksion xarajatlarni kamaytirishga yordam beradi.

Samarqand forumida mintaqaviy jamoat manfaatlarini shakllantirishga qaratilgan tashabbuslar ham ilgari surildi. Jumladan, “Markaziy Osiyo yashil kamari” va “Turistik halqa” loyihalari mamlakatlar o‘rtasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqadi.

O‘zbekiston uchun ushbu natijalar Yevroosiyoda iqtisodiy transformatsiya markazlaridan biri sifatidagi maqomini mustahkamlaydi. OTB bilan hamkorlik mamlakatning 2030-yilgacha iqtisodiyoti hajmini 240 milliard dollardan oshirish va yuqori o‘rta daromadli davlatlar qatoriga kirish maqsadlarini qo‘llab-quvvatlaydi.

Tojikiston uchun ham Samarqand sammiti katta ahamiyatga ega. Yangi tashabbuslar mamlakatning transport, energetika va raqamli sohalardagi mintaqaviy loyihalarda ishtirok etish imkoniyatlarini kengaytiradi. Xususan, logistika koridorlari va yashil energetika tashabbuslari Tojikistonning eksport salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.

Umuman olganda, Samarqand forumi Markaziy Osiyoni muvofiqlashtirilgan strategiyalar va o‘zaro to‘ldiruvchi iqtisodiyotlar makoniga aylanayotganini ko‘rsatdi. O‘zbekistonning yetakchi rol o‘ynashi esa qo‘shni davlatlarni ham integratsiya jarayonlariga faol jalb etmoqda.

Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonning OTB yig‘ilishidagi ishtiroki va erishilgan kelishuvlar investitsiya, infratuzilma va texnologiyalarga asoslangan yangi mintaqaviy rivojlanish modelini shakllantirayotganini anglatadi. Bu O‘zbekiston uchun iqtisodiy modernizatsiyani tezlashtirsa, Tojikiston uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochadi.