TOSHKENT, 3-yanvar. /“Dunyo” AA/. Dunyoda aholi jon boshiga qayta tiklanadigan suv resurslaridan foydalanish darajasi pasayishda davom etmoqda va so‘nggi o‘n yil ichida yana 7 foizga kamaydi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Bu haqda Tojikistonning “Xovar” milliy axborot agentligida maqola eʼlon qilindi. Materialda keltirilgan faktlar BMTning Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) maʼlumotlariga tayangan.

Gap tabiiy gidrologik sikl natijasida har yili yangilanib turadigan chuchuk suv zaxiralari haqida bormoqda. FAO maʼlumotlariga ko‘ra, 2015 yildan beri Markaziy Osiyo aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan 12 foiz qayta tiklanadigan suv resurslarini yo‘qotgan ­-­ bu dunyodagi eng yuqori ko‘rsatkichlardan biridir.

Suv tanqisligi darajasini baholash uchun FAO ekspertlari suv olish hajmining mavjud zaxiralarga nisbatini aks ettiruvchi “suv stressi” ko‘rsatkichidan foydalangan. Markaziy Osiyoda suv stressining yuqori darajasi ko‘p jihatdan suvdan foydalanish tuzilmasi bilan bog‘liq: mintaqadagi barcha suv olishning 82 foizi qishloq xo‘jaligiga to‘g‘ri keladi.

Shu bilan birga, FAO ijobiy tendensiyalarni ham qayd etmoqda. Markaziy Osiyoda chuchuk suv olishning umumiy hajmi 9 foizga kamaydi - 2015 yildagi 123 million kub metrdan 2022 yilda 112 million kub metrgacha. Xuddi shu davrda suv stressi darajasi 76,8 foizdan 70,2 foizga tushdi, bu esa suv resurslariga yuklama 8,6 foizga kamayganini anglatadi.

FAO sharhiga ko‘ra, dunyoning barcha mintaqalarida chuchuk suv resurslariga bosim kuchaymoqda. 2022 yilda sayyoramizda suv stressining o‘rtacha darajasi 18% ga yetdi, ammo ayrim hududlarda u sezilarli darajada yuqori:

Shimoliy Afrika - 121%;

Janubiy Osiyo - 76,7%;

Markaziy Osiyo - 70,2%;

G‘arbiy Osiyo - 65,1%.

Suv stressining yuqori darajasi shuni anglatadiki, yillik suv olish hajmi uning tabiiy tiklanish hajmiga yaqinlashmoqda yoki undan oshib ketmoqda, bu esa suv ekotizimlarining barqarorligi va iqtisodiy rivojlanish uchun jiddiy xavf tug‘diradi.

FAO taʼkidlashicha, qishloq xo‘jaligi dunyodagi eng yirik suv isteʼmolchisi bo‘lib qolmoqda. Shu bilan birga, Yevropa va Shimoliy Amerika agrar sektorda suv resurslarining atigi 34 foizidan foydalanadi, ammo dunyodagi sanoat suv olishining deyarli yarmi - 47 foizi ushbu mintaqalarga to‘g‘ri keladi.

Suvdan foydalanish samaradorligi, Markaziy Osiyoda biroz yaxshilanishlarga qaramay, qurg‘oqchil mintaqalarda suv stressining yuqori darajasi suv resurslarini uzoq muddatli moslashish va barqaror boshqarish zarurligini taʼkidlaydi.