VASHINGTON, 9-may. /“Dunyo” AA/. Nufuzli “Diplomatic Watch” xalqaro tahliliy platformasida “Yangi O‘zbekiston: Shavkat Mirziyoyev rahbarligida islohotlar o‘n yilligi” sarlavhali maqola eʼlon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Quyida maqola to‘liq keltirilgan.

2016-yilda O‘zbekiston yangi davlat rahbari boshchiligida transformatsiya davriga qadam qo‘ydi. Prezident davlat o‘z fuqarolariga xizmat qilishi kerak degan aniq g‘oyani belgilab berdi. Oradan o‘n yil o‘tib, ushbu konsepsiya “Yangi O‘zbekiston” dasturi sifatida shakllanib, mamlakatning iqtisodiy siyosati, ijtimoiy sohasi, davlat boshqaruvi tizimi va tashqi aloqalarini o‘zgartirib, sezilarli natijalarni ko‘rsatdi.

O‘zgarishlar iqtisodiyotdan boshlandi. 2017-yilda hukumat valyuta kursini yagonalashtirib, xorijiy valyutaning erkin muomalasiga ruxsat berdi va shu bilan savdo hamda investitsiyalar yo‘lidagi ko‘p yillik to‘siqlarni bartaraf etdi. Bu qaror mamlakatning iqtisodiy yo‘nalishini butunlay o‘zgartirib yubordi.

So‘nggi o‘n yilda iqtisodiyot ikki baravardan ko‘proqqa o‘sdi, yalpi ichki mahsulot 145 milliard dollardan oshdi va 2026-yilda 167 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda. Xorijiy investitsiyalar oqimi ham ortib, 43,1 milliard dollarga yetdi. Birgina 2026-yilning birinchi choragida sarmoyalar hajmi 45,7 foizga o‘sib, 8,8 milliard dollarni tashkil etdi.

Xalqaro reyting agentliklari mamlakatning suveren baholarini yaxshilash bilan munosabat bildirdi, bu esa moliyaviy barqarorlik va boshqaruvga bo‘lgan ishonch ortib borayotganini ko‘rsatadi.

Iqtisodiy o‘zgarishlar tarkibiy islohotlar bilan birga olib borildi. Xususiylashtirish davlat korxonalarining ustunligini pasaytirib, xususiy sektor ishtirokini kengaytirdi. Eksport hajmi 33,4 milliard dollarga yetdi va uning tarkibida xomashyo emas, balki yuqori qo‘shilgan qiymatli tovarlar ulushi tobora ortib bormoqda. Bu esa mamlakat yana-da raqobatbardosh va diversifikatsiyalashgan iqtisodiyotga bosqichma-bosqich o‘tayotganidan dalolat beradi.

Shu bilan birga, aholi turmush darajasini oshirishga qaratilgan ijtimoiy siyosat yuritildi. Mahalla darajasidagi manzilli chora-tadbirlar tufayli 8,5 milliondan ortiq odam kambag‘allikdan chiqarildi. Mamlakatda kambag‘allik darajasi 2026-yilga kelib 5,0 foizgacha kamaydi. Taʼlim tizimi ham kengaydi: oliy taʼlim bilan qamrab olingan yoshlar ulushi 9 foizdan 25 foizga yetdi, bolalar bog‘chalari soni esa uch baravarga ko‘paydi. Bu o‘zgarishlar inson kapitaliga uzoq muddatli sarmoya kiritilayotganini aks ettiradi.

Eng muhim yutuqlardan biri paxta yig‘im-terimida majburiy mehnatning tugatilishi bo‘ldi. Tizimli nazorat natijasida to‘rt yil ichida bu amaliyotga to‘liq barham berildi, bu esa O‘zbekistonga mehnat standartlarini yaxshilagan holda global taʼminot zanjirlariga qaytish imkonini berdi. Ayollarning siyosatdagi ishtiroki ham ortdi: ular parlamentdagi o‘rinlarning 38 foizini egallab turibdi. Onalar va bolalar uchun tibbiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlari kengaygani tufayli sog‘liqni saqlash sohasida ham ijobiy dinamika kuzatilmoqda.

Institutsional islohotlar davlat tuzilmasi va faoliyatini o‘zgartirishga qaratildi. “Maʼmuriy islohotlar konsepsiyasi” doirasida davlat xizmatining shaffofligi, samaradorligi va hisobdorligini oshirish choralari ko‘rildi. Vakolatlar bosqichma-bosqich parlament va mahalliy hokimiyat organlari foydasiga qayta taqsimlanmoqda, jumladan, viloyat hokimlarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri saylovini joriy etish ko‘zda tutilgan. Sud-huquq islohoti sudlarning mustaqilligini mustahkamlash va fuqarolarning odil sudlovga erishishini osonlashtirishga qaratilgan.

Taraqqiyotning navbatdagi bosqichi modernizatsiya bilan bog‘liq. “O‘zbekiston–2030” strategiyasi doirasida infratuzilmani kengaytirish, energetika xavfsizligini mustahkamlash va texnologiyalarni rivojlantirish rejalashtirilgan. Yangi temiryo‘l dasturi 2026-yildan boshlab 500 kilometr tezyurar liniyalar qurishni nazarda tutadi, bu esa mamlakat ichidagi bog‘liqlikni va hududiy savdoni yaxshilaydi.

Elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmi 85 milliard kilovatt-soatga yetdi, bunda quyosh energetikasiga kiritilayotgan sarmoyalar hajmi ortib bormoqda. Xonadonlarda quyosh panellarini o‘rnatish uchun subsidiyalar ajratilishi markazlashmagan va barqaror energetikaga o‘tilayotganini ko‘rsatadi. Shuningdek, 2030-yilgacha mamlakatni mintaqaviy texnologik markazga aylantirish va jahon innovatsion reytinglarida kuchli 60 talikka kirish maqsad qilingan.

Tashqi siyosatda ham o‘zgarishlar yuz berdi. Bir muddat cheklangan hamkorlikdan so‘ng, O‘zbekiston “Markaziy Osiyo – birinchi o‘rinda” siyosatini yuritib, qo‘shni mamlakatlar bilan aloqalarni mustahkamlamoqda. Chegara bo‘yicha bahslar muzokaralar yo‘li bilan hal etildi, yangi savdo yo‘laklari esa mintaqadagi iqtisodiy aloqalarni kuchaytirdi. Bu O‘zbekistonning Markaziy Osiyo va jahon bozorlari o‘rtasidagi mintaqaviy bog‘lovchi sifatidagi rolini oshirdi.

Vashingtonda ham islohotlar muhokama markazida bo‘ldi. 2025-yil sentyabr oyida O‘zbekiston elchixonasi tomonidan AQSH Kongressida tashkil etilgan taqdimotda O‘zbekistonning yuqori martabali vakillari amerikalik siyosatchilar, tahlilchilar va ishbilarmon doiralar bilan iqtisodiyotni liberallashtirish, mehnat islohotlari, infratuzilmani modernizatsiya qilish hamda mintaqaviy hamkorlik masalalarini muhokama qildi.

Ishonchli maʼlumotlarga asoslanib, islohotlar bayonotlar bosqichidan o‘lchanadigan natijalar bosqichiga o‘tgani, bu ayniqsa, iqtisodiy ochiqlik, mehnat standartlari va mintaqaviy integratsiya sohalarida yaqqol namoyon bo‘layotgani qayd etildi. Vashingtonda O‘zbekistonga islohotlarning amaliy natijalarini ko‘rsatayotgan mamlakat sifatida qarashmoqda.

Islohotlar trayektoriyasi izchil strategik hujjatlarga tayanadi. “Harakatlar strategiyasi” (2017–2021) modernizatsiyaning dastlabki ustuvor yo‘nalishlarini belgilab berdi. “Yangi O‘zbekiston strategiyasi” (2022–2026) institutsional va iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirdi. “O‘zbekiston–2030” strategiyasi esa barqaror rivojlanish, boshqaruv va inklyuziv o‘sishning uzoq muddatli maqsadlarini belgilaydi.

“Yangi O‘zbekiston” dasturi boshlanganidan o‘n yil o‘tib, mamlakat barqaror transformatsiyani namoyon etmoqda. Iqtisodiyot o‘sib, diversifikatsiyalashmoqda, ijtimoiy ko‘rsatkichlar yaxshilanmoqda, institutlar esa davlat va fuqarolar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar tabiatini bosqichma-bosqich o‘zgartirmoqda. O‘zbekiston yopiq tizimdan siyosati o‘lchanadigan natijalarga tayanadigan, yana-da ochiq, raqobatbardosh hamda mintaqa va dunyoga faol integratsiyalashgan mamlakatga aylanmoqda.