ANQARA, 17-noyabr. /"Dunyo" AA/. Turkiyaning Ozarbayjondagi sobiq elchisi, xalqaro munosabatlar va turkiy dunyo bo'yicha ekspert Xulusi Kilich "Dunyo" AA uchun intervyusida Toshkent shahrida bo'lib o'tgan Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining VII Maslahat uchrashuvining ahamiyati haqida fikr bildirdi:

- Diplomatiya protokol doirasidan chiqib, chuqurroq o'zgarishlarning bir qismiga aylangan paytlarni qayd etish har doim qiziq.

Toshkentdagi voqealarni Turkiya va xalqaro manbalar orqali kuzatib, hech mubolag'asiz aytishim mumkinki, bo'layotgan voqealar oddiy diplomatik protokol va davlat tashriflari doirasidan ancha tashqariga chiqadi.

Yetakchilarning o'zaro hamkorligi, ikki tomonlama muzokaralar va asosiy uchrashuvlarga tayyorgarlik ko'rish Markaziy Osiyo o'z strategik rivojlanishining yangi bosqichiga qadam qo'yayotganini, bunda mintaqa mamlakatlari o'zlarining uzoq muddatli maqsadlarini yana-da ongli va ishonch bilan belgilay boshlaganini ko'rsatdi.

Qardosh xalqning muvaffaqiyatlari Turkiya tomonidan nafaqat davlat yutuqlari, balki mintaqa tarixi va madaniyati nuqtai nazaridan muhim bo'lgan tafsilotlarga samimiy hurmat va e'tiborni uyg'otadigan natijalar sifatida qabul qilinadi.

O'zbekiston rahbariyatining yondashuvi tizimli ekani har narsada ko'rinib turibdi. Oliy darajadagi muzokaralar, Xalqaro sanoat kooperatsiyasi markazining ishga tushirilishi va ikki tomonlama hujjatlarning keng to'plami tayyorlangani mintaqaviy hamkorlikning institutsional bazasini mustahkamlash va qo'shma loyihalarning amaliy natijadorligiga qaratilgan puxta o'ylangan yondashuv taassurotini uyg'otdi. O'zbekiston rahbari mehmonlarni shunchaki qabul qilmadi, balki barqarorlik va uzoq muddatli natijani ta'minlaydigan o'zaro hamkorlikning yangi mexanizmlarini yaratish qobiliyatini namoyish etdi.

Bu jarayonni kuzatar ekanman, Turkiya tajribasi beixtiyor yodga tushadi, o'shanda biz pragmatizm, strategik fikrlash va umumiy madaniy va tarixiy makonga hurmatni uyg'unlashtirgan holda qo'shni mamlakatlar bilan o'zaro munosabatlar modelini yaratishimiz kerak edi. Qardosh o'zbek xalqi eng yaxshi amaliyotlarni o'z voqeligiga moslashtirib, boshqalarning modellarini takrorlamaydigan, balki ularni Markaziy Osiyoning zamonaviy sharoitlariga muvofiq qayta ishlaydigan o'ziga xos strategiyani yaratib, o'z yo'nalishi bo'yicha harakat qilmoqda.

Ayniqsa, bu yondashuv tarixiy parallellar orqali yaqqol namoyon bo'ladi. Amir Temur uzoqni ko'ra biladigan rahbarning yorqin namunalaridan biri sifatida tarqoq hududlarni umumiy markaz atrofida birlashtirishga va shu bilan birga barqaror siyosiy va iqtisodiy aloqalar tizimini shakllantirishga qodir bo'lgan yaxlit makonni yaratdi. Zamonaviy mexanizmlar boshqacha, ammo kelishilgan va o'zaro bog'liq mintaqaviy maydonni shakllantirish g'oyasining o'zi bugungi kunda ham dolzarb bo'lib qolmoqda va men buni O'zbekistonning harakatlarini kuzatib his qildim.

So'nggi haftalardagi voqealar bu tendensiyani tasdiqladi, xolos. Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining Maslahat uchrashuvlari, madaniy-ma'rifiy tashabbuslardagi ishtiroki, yangi savdo va sanoat maydonlarining ochilishi mintaqa o'zaro bog'liqlikni mustahkamlash, amaliy va uzoq muddatli hamkorlik tizimlarini barpo etish sari borayotganini ko'rsatdi. Shu bilan birga, bu jarayon tashqi bosim ostida emas, balki mintaqaning kelajagi ularning o'z strategiyasi va kelishilgan harakatlariga bog'liqligini tushunadigan davlatlarning ichki ongli tanlovi natijasida shakllanadi.

Xulosa qilib aytganda, men Markaziy Osiyo o'zining uzoq muddatli maqsadlarini mustaqil shakllantirayotgani va mintaqaviy muvofiqlashuvning yangi darajasini belgilayotganiga guvoh bo'ldim. Bu ichki dinamika, ishonch, manfaatlar mosligi va tarixiy merosga hurmatga asoslangan organik globallashuvdir. O'zbekiston bu jarayonda munosib o'rin egallab, zamonaviy, mustaqil va hamkorlar uchun jozibador ko'rinadigan strategiyani namoyish etmoqda. Bu siyosat birodar xalqning xalqaro nufuzini mustahkamlamoqda va mintaqaviy hamkorlikning institutsional barqarorligi, amaliy samaradorligi va ishtirokchilar o'rtasidagi ishonchga asoslangan yangi bosqichini yaratmoqda.