АНҚАРА, 17 ноябрь. /"Дунё" АА/. Туркиянинг Озарбайжондаги собиқ элчиси, халқаро муносабатлар ва туркий дунё бўйича эксперт Хулуси Килич "Дунё" АА учун интервьюсида Тошкент шаҳрида бўлиб ўтган Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг VII Маслаҳат учрашувининг аҳамияти ҳақида фикр билдирди:

- Дипломатия протокол доирасидан чиқиб, чуқурроқ ўзгаришларнинг бир қисмига айланган пайтларни қайд этиш ҳар доим қизиқ.

Тошкентдаги воқеаларни Туркия ва халқаро манбалар орқали кузатиб, ҳеч муболағасиз айтишим мумкинки, бўлаётган воқеалар оддий дипломатик протокол ва давлат ташрифлари доирасидан анча ташқарига чиқади.

Етакчиларнинг ўзаро ҳамкорлиги, икки томонлама музокаралар ва асосий учрашувларга тайёргарлик кўриш Марказий Осиё ўз стратегик ривожланишининг янги босқичига қадам қўяётганини, бунда минтақа мамлакатлари ўзларининг узоқ муддатли мақсадларини янада онгли ва ишонч билан белгилай бошлаганини кўрсатди.

Қардош халқнинг муваффақиятлари Туркия томонидан нафақат давлат ютуқлари, балки минтақа тарихи ва маданияти нуқтаи назаридан муҳим бўлган тафсилотларга самимий ҳурмат ва эътиборни уйғотадиган натижалар сифатида қабул қилинади.

Ўзбекистон раҳбариятининг ёндашуви тизимли экани ҳар нарсада кўриниб турибди. Олий даражадаги музокаралар, Халқаро саноат кооперацияси марказининг ишга туширилиши ва икки томонлама ҳужжатларнинг кенг тўплами тайёрлангани минтақавий ҳамкорликнинг институтционал базасини мустаҳкамлаш ва қўшма лойиҳаларнинг амалий натижадорлигига қаратилган пухта ўйланган ёндашув таассуротини уйғотди. Ўзбекистон раҳбари меҳмонларни шунчаки қабул қилмади, балки барқарорлик ва узоқ муддатли натижани таъминлайдиган ўзаро ҳамкорликнинг янги механизмларини яратиш қобилиятини намойиш этди.

Бу жараённи кузатар эканман, Туркия тажрибаси беихтиёр ёдга тушади, ўшанда биз прагматизм, стратегик фикрлаш ва умумий маданий ва тарихий маконга ҳурматни уйғунлаштирган ҳолда қўшни мамлакатлар билан ўзаро муносабатлар моделини яратишимиз керак эди. Қардош ўзбек халқи энг яхши амалиётларни ўз воқелигига мослаштириб, бошқаларнинг моделларини такрорламайдиган, балки уларни Марказий Осиёнинг замонавий шароитларига мувофиқ қайта ишлайдиган ўзига хос стратегияни яратиб, ўз йўналиши бўйича ҳаракат қилмоқда.

Айниқса, бу ёндашув тарихий параллеллар орқали яққол намоён бўлади. Амир Темур узоқни кўра биладиган раҳбарнинг ёрқин намуналаридан бири сифатида тарқоқ ҳудудларни умумий марказ атрофида бирлаштиришга ва шу билан бирга барқарор сиёсий ва иқтисодий алоқалар тизимини шакллантиришга қодир бўлган яхлит маконни яратди. Замонавий механизмлар бошқача, аммо келишилган ва ўзаро боғлиқ минтақавий майдонни шакллантириш ғоясининг ўзи бугунги кунда ҳам долзарб бўлиб қолмоқда ва мен буни Ўзбекистоннинг ҳаракатларини кузатиб ҳис қилдим.

Сўнгги ҳафталардаги воқеалар бу тенденцияни тасдиқлади, холос. Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг Маслаҳат учрашувлари, маданий-маърифий ташаббуслардаги иштироки, янги савдо ва саноат майдонларининг очилиши минтақа ўзаро боғлиқликни мустаҳкамлаш, амалий ва узоқ муддатли ҳамкорлик тизимларини барпо этиш сари бораётганини кўрсатди. Шу билан бирга, бу жараён ташқи босим остида эмас, балки минтақанинг келажаги уларнинг ўз стратегияси ва келишилган ҳаракатларига боғлиқлигини тушунадиган давлатларнинг ички онгли танлови натижасида шаклланади.

Хулоса қилиб айтганда, мен Марказий Осиё ўзининг узоқ муддатли мақсадларини мустақил шакллантираётгани ва минтақавий мувофиқлашувнинг янги даражасини белгилаётганига гувоҳ бўлдим. Бу ички динамика, ишонч, манфаатлар мослиги ва тарихий меросга ҳурматга асосланган органик глобаллашувдир. Ўзбекистон бу жараёнда муносиб ўрин эгаллаб, замонавий, мустақил ва ҳамкорлар учун жозибадор кўринадиган стратегияни намойиш этмоқда. Бу сиёсат биродар халқнинг халқаро нуфузини мустаҳкамламоқда ва минтақавий ҳамкорликнинг институционал барқарорлиги, амалий самарадорлиги ва иштирокчилар ўртасидаги ишончга асосланган янги босқичини яратмоқда.