МАСКАТ, 17 июнь. /“Дунё” АА/. Ўмонлик йирик иқтисодий таҳлилчи Юсуф ал-Балуши “Дунё” ААга V Тошкент халқаро инвестиция форуми ҳақида ўз фикр-мулоҳазаларини билдирди:

– Тошкент халқаро инвестиция форуми (TXИФ-2026) нафақат Ўзбекистон, балки бутун Марказий Осиё учун муҳим иқтисодий ва геосиёсий воқеадир. Форум минтақада инвестициявий ҳамкорликни кенгайтириш, янги ишлаб чиқариш занжирларини шакллантириш ва халқаро капитални жалб этишнинг самарали платформасига айланиб улгурди.

Шу ўринда айтиш ўринли, Ўмоннинг интеграциялашган логистика соҳасидаги етакчи компанияси – “Asyad Group” ва “Orient Group” Ўзбек–Ўмон инвестиция компанияси (“UzOman”) билан ҳамкорликда юртингизнинг икки йирик логистика оператори – “Universal Logistics Services” ҳамда “Highway Logistics Center” компанияларида назорат пакетини қўлга киритди. Бу активлар мамлакат темир йўл контейнер ташувларининг тахминан чорагини қамраб олади ва юқори тоифали омбор инфратузилмасини бошқаради.

Денгизга чиқиш имконияти бўлмаган Ўзбекистон учун бу келишув оддий инвестиция эмас, балки ташқи бозорларга чиқиш имкониятини кенгайтирувчи стратегик логистик йўлак сифатида баҳоланмоқда. Ўмон учун эса бу жадал ўсиб бораётган Марказий Осиё бозорига тўғридан-тўғри кириш имкониятидир.

Марказий Осиё иқтисодиёти, айниқса Ўзбекистон, сўнгги йилларда юқори ўсиш суръатларини намоён этмоқда. 2025 йилда мамлакат ЯИМ ўсиши 7,7 фоизни ташкил этган бўлса, 2026 йил учун 6,4–6,8 фоиз атрофида прогноз қилинмоқда. Бу Ўзбекистонни минтақада энг тез ўсиб бораётган иқтисодиётлар қаторига киритади.

Бундай шароитда Марказий Осиё ташқи савдо йўналишларини диверсификация қилиш ва янги логистик йўлаклар орқали глобал бозорларга чиқишга интилаётган минтақага айланмоқда. Ўмон эса ўзининг порт инфратузилмаси ва геостратегик жойлашуви орқали айнан шу жараёнда табиий шерик сифатида намоён бўлмоқда.

Ўмон ва Ўзбекистон ўртасидаги ҳамкорлик янги эмас. 2009 йилда ташкил этилган Ўзбек–Ўмон инвестиция компанияси ҳозиргача 500 миллион доллар капиталга ва 300 миллион доллардан ортиқ активларга эга. У Ўзбекистондаги илк йирик хорижий инвесторлардан бири сифатида турли стратегик лойиҳаларга тахминан 200 миллион доллар сармоя киритган.

Бугун мамлакатда ўнлаб қўшма лойиҳалар амалга оширилмоқда. Уларнинг умумий қиймати 3,2 миллиард долларга яқин бўлиб, нефть-кимё, энергетика, қишлоқ хўжалиги, тўқимачилик ва туризм соҳаларини қамраб олади.

Шу билан бирга, икки давлат ўртасида ҳаво қатновларини кенгайтириш, маҳсулотларни қайта экспорт қилиш ва бизнес алоқаларини кучайтириш бўйича муҳим келишувлар ҳам амалга оширилмоқда. Маскат–Тошкент тўғридан-тўғри рейсларининг йўлга қўйилиши эса бу ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқади.

“Asyad Group” томонидан амалга оширилган инвестициялар Ўзбекистон логистика тизимини Ўмон портлари билан интеграция қилади. Энди Тошкентдан чиққан юклар Соҳар, Салола ва Дуқм портлари орқали Форс кўрфази, Африка, Жанубий Осиё ва Европа бозорларига чиқиши мумкин.

Айниқса, Дуқм ва Салола портларининг Ҳурмуз бўғозидан ташқарида жойлашгани глобал савдодаги геосиёсий хавфларни камайтиради. Бу эса логистика барқарорлиги ва хавфсизлиги нуқтаи назаридан катта афзаллик ҳисобланади.

Ушбу йўлак Ўмоннинг “Vision 2040” стратегиясига мос равишда мамлакатни нефтга боғлиқ иқтисодиётдан диверсификация қилишга хизмат қилади. Ўзбекистон учун эса бу янги транспорт йўналишлари, жумладан, Хитой–Қирғизистон–Ўзбекистон темир йўли ва келгусидаги Транс-Афғон йўлаги билан уйғунлашув имкониятини яратади.

Янги логистик тизим икки томон учун ҳам катта иқтисодий имкониятлар очади. Ўмон компаниялари Марказий Осиё бозорига кириш имконига эга бўлса, Ўзбекистон ишлаб чиқарувчилари глобал экспорт йўлларига чиқиш имконини қўлга киритади.

Бу фақат йирик бизнеслар эмас, балки кичик ва ўрта корхоналар учун ҳам муҳим имкониятдир. Логистика, қайта ишлаш саноати, финтех, ҳалол маҳсулотлар ишлаб чиқариш, қурилиш материаллари ва туризм соҳаларида янги бозорлар шаклланмоқда.

Ўмон ва Ўзбекистон ўртасидаги ҳамкорлик оддий икки томонлама инвестиция келишувидан чиқиб, Марказий Осиё билан Ҳинд океани ўртасидаги стратегик иқтисодий кўприкка айланмоқда.

Бу йўлак логистика, ҳаво қатнови ва институционал шериклик орқали товарлар, капитал ва хизматлар ҳаракатини тезлаштиради. Энг муҳими, у минтақани глобал савдо тизимига янада чуқурроқ интеграция қилиш имконини беради.