МАДРИД, 16 май. /“Дунё” АА/. Испаниянинг етакчи “El País” нашрида Ўзбекистоннинг Бухоро ва Тошкент шаҳарларига бағишланган мақола эълон қилинди, деб хабар қилмоқда “Дунё” АА мухбири.

Мақолада ёзилишича, Бухоро ва Тошкент бир мамлакат ичида жойлашган бўлса-да, уларнинг тарихи, архитектураси ва руҳи мутлақо бошқача икки дунёни ифодалайди. Бири минг йиллик исломий меъморчилик ва Буюк Ипак йўли меросини сақлаб қолган бўлса, иккинчиси совет модернизми ва замонавий шаҳарсозлик уйғунлашган мегаполис сифатида шаклланган.

“El País” Бухорони Марказий Осиёда энг яхши сақланган ўрта аср шаҳарларидан бири сифатида таърифлайди. Қадимий шаҳар икки минг йилдан ортиқ тарихга эга бўлиб, IX асрдан бошлаб қурилган мадрасалар, масжидлар, гумбазлар ва мовий сирланган безаклари билан машҳур. 1993 йилдан бери Бухоро ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси рўйхатига киритилган.

Мақолада Лаби-Ҳовуз мажмуаси алоҳида тилга олинади. Бу ерда тарихий мадрасалар, масжидлар ва дам олиш жойи бўлган хонақоҳ бир бутун ансамбл сифатида шаклланган. Шаҳарнинг ҳар бир бурчи ўрта аср ислом маданиятининг изларини сақлаб қолган.

Шунингдек, Токи Саррофон ва Токи Заргарон каби гумбазли бозорлар, Хўжа Калон масжиди, Хўжа Говкушон мадрасаси ҳамда Боло-Ҳовуз масжиди Бухоронинг тарихий муҳитини янада тўлдиради. Арк қалъаси эса нафақат улкан меъморий иншоот, балки шаҳарнинг сиёсий ва маданий маркази сифатида таърифланади.

Исмоил Сомоний мақбараси Бухоронинг энг ноёб архитектура ёдгорликларидан биридир. У қиздирилган ғиштдан қурилган бўлиб, ислом дунёсидаги энг қадимий династик мақбаралардан саналади.

Испан нашри Бухоронинг кечки манзарасини алоҳида тилга олиб, Пои-Калон мажмуасини шаҳарнинг “юзи” деб атайди. У масжид, мадраса ва минорадан иборат бўлиб, шаҳарнинг энг танилган рамзларидан бири ҳисобланади.

Бухорода ҳунармандчилик анъаналари муҳим ўрин тутади. Кулолчилик, керамика, гилам тўқиш ва тўқимачилик авлоддан-авлодга ўтиб келади. Бухоро замонавий санъат ва анъанавий ҳунармандчилик уйғунлашган шаҳар сифатида баҳоланади. Ҳатто Бухоро биенналеси каби халқаро маданий тадбирлар ҳам тарихий муҳитга янги маъно олиб кирмоқда.

Мақоланинг иккинчи қисми Тошкентга бағишланган бўлиб, у “дунёдаги ягона архитектура гибриди” сифатида таърифланади. Муаллиф шаҳарни совет модернизми ва брутализми билан исломий меъморчилик элементлари уйғунлашган ноёб макон деб кўрсатади.

Тошкентнинг замонавий кўриниши, айниқса 1966 йилги зилзиладан кейинги қайта қурилишлар натижасида шакллангани таъкидланади. Шаҳар бетон конструкциялар, кенг майдонлар ва функционал бинолар билан бирга миллий безак элементларини ҳам сақлаб қолган.

Мақолада Ўзбекистон амалий санъат музейи алоҳида тилга олинади. У собиқ дипломатик сарой биносида жойлашган бўлиб, унда етти мингдан ортиқ экспонат сақланади. Бу музей мамлакат ҳунармандчилиги ва анъанавий санъатининг муҳим маркази сифатида баҳоланади.

Шунингдек, Тошкент метроси ҳам ўзининг мозаикали интерьери билан дунёдаги энг гўзал метролардан бири сифатида кўрсатилган. Космонавтлар станцияси эса унинг энг машҳур намунаси ҳисобланади.

Бухоро ва Тошкент бир-биридан тубдан фарқ қилса-да, улар Ўзбекистоннинг тарихий хотираси ва замонавий ривожланишини бир вақтда намоён қилади. Бухоро ўтмишнинг тирик музейи бўлса, Тошкент келажакка интилувчи замонавий мегаполисдир.