ВАШИНГТОН, 9 май. /“Дунё” АА/. Нуфузли “Diplomatic Watch” халқаро таҳлилий платформасида “Янги Ўзбекистон: Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида ислоҳотлар ўн йиллиги” сарлавҳали мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

Қуйида мақола тўлиқ келтирилган.

2016 йилда Ўзбекистон янги давлат раҳбари бошчилигида трансформация даврига қадам қўйди. Президент давлат ўз фуқароларига хизмат қилиши керак деган аниқ ғояни белгилаб берди. Орадан ўн йил ўтиб, ушбу концепция “Янги Ўзбекистон” дастури сифатида шаклланиб, мамлакатнинг иқтисодий сиёсати, ижтимоий соҳаси, давлат бошқаруви тизими ва ташқи алоқаларини ўзгартириб, сезиларли натижаларни кўрсатди.

Ўзгаришлар иқтисодиётдан бошланди. 2017 йилда ҳукумат валюта курсини ягоналаштириб, хорижий валютанинг эркин муомаласига рухсат берди ва шу билан савдо ҳамда инвестициялар йўлидаги кўп йиллик тўсиқларни бартараф этди. Бу қарор мамлакатнинг иқтисодий йўналишини бутунлай ўзгартириб юборди.

Сўнгги ўн йилда иқтисодиёт икки баравардан кўпроққа ўсди, ялпи ички маҳсулот 145 миллиард доллардан ошди ва 2026 йилда 167 миллиард долларга етиши прогноз қилинмоқда. Хорижий инвестициялар оқими ҳам ортиб, 43,1 миллиард долларга етди. Биргина 2026 йилнинг биринчи чорагида сармоялар ҳажми 45,7 фоизга ўсиб, 8,8 миллиард долларни ташкил этди.

Халқаро рейтинг агентликлари мамлакатнинг суверен баҳоларини яхшилаш билан муносабат билдирди, бу эса молиявий барқарорлик ва бошқарувга бўлган ишонч ортиб бораётганини кўрсатади.

Иқтисодий ўзгаришлар таркибий ислоҳотлар билан бирга олиб борилди. Хусусийлаштириш давлат корхоналарининг устунлигини пасайтириб, хусусий сектор иштирокини кенгайтирди. Экспорт ҳажми 33,4 миллиард долларга етди ва унинг таркибида хомашё эмас, балки юқори қўшилган қийматли товарлар улуши тобора ортиб бормоқда. Бу эса мамлакат янада рақобатбардош ва диверсификациялашган иқтисодиётга босқичма-босқич ўтаётганидан далолат беради.

Шу билан бирга, аҳоли турмуш даражасини оширишга қаратилган ижтимоий сиёсат юритилди. Маҳалла даражасидаги манзилли чора-тадбирлар туфайли 8,5 миллиондан ортиқ одам камбағалликдан чиқарилди. Мамлакатда камбағаллик даражаси 2026 йилга келиб 5,0 фоизгача камайди. Таълим тизими ҳам кенгайди: олий таълим билан қамраб олинган ёшлар улуши 9 фоиздан 25 фоизга етди, болалар боғчалари сони эса уч бараварга кўпайди. Бу ўзгаришлар инсон капиталига узоқ муддатли сармоя киритилаётганини акс эттиради.

Энг муҳим ютуқлардан бири пахта йиғим-теримида мажбурий меҳнатнинг тугатилиши бўлди. Тизимли назорат натижасида тўрт йил ичида бу амалиётга тўлиқ барҳам берилди, бу эса Ўзбекистонга меҳнат стандартларини яхшилаган ҳолда глобал таъминот занжирларига қайтиш имконини берди. Аёлларнинг сиёсатдаги иштироки ҳам ортди: улар парламентдаги ўринларнинг 38 фоизини эгаллаб турибди. Оналар ва болалар учун тиббий хизматлардан фойдаланиш имкониятлари кенгайгани туфайли соғлиқни сақлаш соҳасида ҳам ижобий динамика кузатилмоқда.

Институционал ислоҳотлар давлат тузилмаси ва фаолиятини ўзгартиришга қаратилди. “Маъмурий ислоҳотлар концепцияси” доирасида давлат хизматининг шаффофлиги, самарадорлиги ва ҳисобдорлигини ошириш чоралари кўрилди. Ваколатлар босқичма-босқич парламент ва маҳаллий ҳокимият органлари фойдасига қайта тақсимланмоқда, жумладан, вилоят ҳокимларининг тўғридан-тўғри сайловини жорий этиш кўзда тутилган. Суд-ҳуқуқ ислоҳоти судларнинг мустақиллигини мустаҳкамлаш ва фуқароларнинг одил судловга эришишини осонлаштиришга қаратилган.

Тараққиётнинг навбатдаги босқичи модернизация билан боғлиқ. “Ўзбекистон–2030” стратегияси доирасида инфратузилмани кенгайтириш, энергетика хавфсизлигини мустаҳкамлаш ва технологияларни ривожлантириш режалаштирилган. Янги темирйўл дастури 2026 йилдан бошлаб 500 километр тезюрар линиялар қуришни назарда тутади, бу эса мамлакат ичидаги боғлиқликни ва ҳудудий савдони яхшилайди.

Электр энергияси ишлаб чиқариш ҳажми 85 миллиард киловатт-соатга етди, бунда қуёш энергетикасига киритилаётган сармоялар ҳажми ортиб бормоқда. Хонадонларда қуёш панелларини ўрнатиш учун субсидиялар ажратилиши марказлашмаган ва барқарор энергетикага ўтилаётганини кўрсатади. Шунингдек, 2030 йилгача мамлакатни минтақавий технологик марказга айлантириш ва жаҳон инновацион рейтингларида кучли 60 таликка кириш мақсад қилинган.

Ташқи сиёсатда ҳам ўзгаришлар юз берди. Бир муддат чекланган ҳамкорликдан сўнг, Ўзбекистон “Марказий Осиё – биринчи ўринда” сиёсатини юритиб, қўшни мамлакатлар билан алоқаларни мустаҳкамламоқда. Чегара бўйича баҳслар музокаралар йўли билан ҳал этилди, янги савдо йўлаклари эса минтақадаги иқтисодий алоқаларни кучайтирди. Бу Ўзбекистоннинг Марказий Осиё ва жаҳон бозорлари ўртасидаги минтақавий боғловчи сифатидаги ролини оширди.

Вашингтонда ҳам ислоҳотлар муҳокама марказида бўлди. 2025 йил сентябрь ойида Ўзбекистон элчихонаси томонидан АҚШ Конгрессида ташкил этилган тақдимотда Ўзбекистоннинг юқори мартабали вакиллари америкалик сиёсатчилар, таҳлилчилар ва ишбилармон доиралар билан иқтисодиётни либераллаштириш, меҳнат ислоҳотлари, инфратузилмани модернизация қилиш ҳамда минтақавий ҳамкорлик масалаларини муҳокама қилди.

Ишончли маълумотларга асосланиб, ислоҳотлар баёнотлар босқичидан ўлчанадиган натижалар босқичига ўтгани, бу айниқса, иқтисодий очиқлик, меҳнат стандартлари ва минтақавий интеграция соҳаларида яққол намоён бўлаётгани қайд этилди. Вашингтонда Ўзбекистонга ислоҳотларнинг амалий натижаларини кўрсатаётган мамлакат сифатида қарашмоқда.

Ислоҳотлар траекторияси изчил стратегик ҳужжатларга таянади. “Ҳаракатлар стратегияси” (2017–2021) модернизациянинг дастлабки устувор йўналишларини белгилаб берди. “Янги Ўзбекистон стратегияси” (2022–2026) институционал ва иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштирди. “Ўзбекистон–2030” стратегияси эса барқарор ривожланиш, бошқарув ва инклюзив ўсишнинг узоқ муддатли мақсадларини белгилайди.

“Янги Ўзбекистон” дастури бошланганидан ўн йил ўтиб, мамлакат барқарор трансформацияни намоён этмоқда. Иқтисодиёт ўсиб, диверсификациялашмоқда, ижтимоий кўрсаткичлар яхшиланмоқда, институтлар эса давлат ва фуқаролар ўртасидаги ўзаро муносабатлар табиатини босқичма-босқич ўзгартирмоқда. Ўзбекистон ёпиқ тизимдан сиёсати ўлчанадиган натижаларга таянадиган, янада очиқ, рақобатбардош ҳамда минтақа ва дунёга фаол интеграциялашган мамлакатга айланмоқда.