Анқарадан муносабат: Ўзбекистоннинг экологик ислоҳотлари янги босқичга чиқмоқда – Оролни тиклашдан тортиб, “яшил” энергетикани ривожлантиришгача
Ноябрь 16, 2026. 10:30 • 4 дақ
• 128
АНҚАРА, 16 ноябрь. /“Дунё” АА/. Туркиялик сиёсатшунос, Сакаря университети тадқиқотчиси, Академик тадқиқотлар институти президенти Осман Кепенек “Дунё” ААга Ўзбекистон Президентининг 10–11 ноябрь кунлари Анталияда бўлиб ўтган БМТнинг Иқлим ўзгариши бўйича Ҳадли конвенцияси томонлари конференциясининг 31-сессияси (COP31) доирасидаги Бутунжаҳон етакчилар саммитидаги иштироки хусусида фикр билдирди.
Сўнгги йилларда Ўзбекистонда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва иқлим ўзгариши оқибатларини юмшатиш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди.
Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бошланган ислоҳотлар доирасида сувни тежаш, қайта тикланувчи энергия манбаларини ривожлантириш, кўкаламзорлаштириш ва экологик барқарорликни таъминлаш бўйича кенг кўламли дастурлар амалга оширилмоқда.
Оролбўйи минтақасини қайта тиклаш асосий йўналишлардан бири бўлиб қолмоқда. 2018–2025 йилларда Ўзбекистон ҳудудидаги Орол денгизининг қуриб қолган тубида 2 миллион гектар майдонда ўрмонзорлар барпо этилди, 45 миллиондан ортиқ кўчат экилди. Ушбу чора-тадбирлар чанг ва туз бўронларини камайтириш, биологик хилма-хилликни тиклаш ҳамда аҳоли саломатлигини муҳофаза қилишга хизмат қилмоқда.
Ўзбекистон ташаббуси билан 2021 йилда БМТ Бош Ассамблеяси Оролбўйи минтақасини “Экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди” деб эълон қилди. 2030 йилга қадар денгизнинг қуриб қолган тубининг 80 фоизини, жумладан, Амударё дельтасида сунъий кўллар барпо этиш ва шўрга чидамли ўсимликлар экиш ҳисобига кўкаламзорлаштириш режалаштирилган.
Сувни тежаш борасида ҳам салмоқли натижаларга эришилди. Сув тежовчи технологиялар қўлланилаётган майдонлар 2017 йилдаги 19 минг гектардан бугунги кунга келиб 2,6 миллион гектаргача кенгайди ва суғориладиган ерларнинг қарийб 60 фоизини қамраб олди.
Бу ҳар йили қарийб 2,5 миллиард куб метр сувни тежаш имконини бермоқда. 2030 йилга бориб мазкур технологияларни барча суғориладиган ерларда жорий этиш ва тежаладиган сув ҳажмини 3,5 миллиард куб метрга етказиш мўлжалланмоқда.
2025–2028 йилларга мўлжалланган дастур доирасида 2,5 минг километрдан ортиқ каналларни модернизация қилиш, насос станцияларини автоматлаштириш ва сув ресурсларининг рақамли мониторингини йўлга қўйиш кўзда тутилган. Шу билан бирга, минтақавий ҳамкорлик, хусусан, Қирғизистон ва Қозоғистон билан биргаликдаги Қамбарота-1 ГЭС лойиҳаси фаол ривожлантирилмоқда.
Мамлакат экологик кун тартибида “Яшил макон” умуммиллий лойиҳаси муҳим ўрин тутади. 2025 йилда юртимизда 266 миллион туп кўчат ўтқазилди, 2030 йилга келиб эса шаҳар ва туманлардаги яшил ҳудудлар улушини 30 фоизга етказиш режалаштирилган. Дарахтларнинг ҳолатини назорат қилиш мақсадида рақамли мониторинг тизимлари жорий этилмоқда. Шунингдек, Тошкент шаҳрида 4 450 гектарлик янги яшил ҳудудлар барпо этилиши кўзда тутилган.
Қайта тикланувчи энергетика ҳам жадал ривожланмоқда. 2026 йилга келиб қуёш ва шамол электр станцияларининг қуввати 5,5 ГВтдан ошди, гидроэнергетика билан бирга эса умумий ўрнатилган қувватда тоза энергия манбаларининг улуши қарийб 30 фоизга етди. Стратегик мақсад – 2030 йилга келиб энергия истеъмолида қайта тикланувчи энергия манбалари улушини 54 фоизга етказишдан иборат.
Ўзбекистон ушбу соҳада халқаро ҳамкорликни ҳам изчил кенгайтирмоқда. Хусусан, 2024 йилда Бокуда ўтказилган COP29 саммитида Ўзбекистон, Озарбайжон ва Қозоғистоннинг “яшил” электр энергиясини Каспий денгизи орқали Марказий Осиёдан Европага узатиш ташаббуси муҳокама қилинди.
Шаҳарларда ҳаво тозалигига алоҳида эътибор қаратилмоқда. Тошкентда мунтазам равишда “Автомобилсиз кун” акцияси ўтказилмоқда. 2026 йилда кўлами кенгайтирилган “Тоза ҳаво” лойиҳаси доирасида жамоат транспорти, электробуслар, метро ва велосипед инфратузилмасини ривожлантириш чоралари кўрилмоқда.
2023 йилда қабул қилинган янги таҳрирдаги Конституцияда фуқароларнинг қулай атроф-муҳитга бўлган ҳуқуқи мустаҳкамланиб, экологик ислоҳотларнинг ҳуқуқий пойдевори янада мустаҳкамланди. “Ўзбекистон – 2030” стратегиясида ҳам аҳолини тоза ичимлик суви билан таъминлаш ҳамда маиший чиқиндиларни тўплаш хизматлари қамровини 90 фоизга, алоҳида муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар улушини эса 15 фоизга етказиш назарда тутилган.
Шундай қилиб, Ўзбекистоннинг экологик сиёсати тобора аниқ дастурлар ва халқаро шерикликка таянмоқда. Оролбўйини тиклаш, сувни тежаш, ҳудудларни кўкаламзорлаштириш ва тоза энергетикани ривожлантириш мамлакат тараққиётининг муҳим йўналишларига айланмоқда.
Telegram каналига обуна бўлинг
Барча янгиликлар ва янгиланишлардан биринчилардан бўлиб хабардор бўлинг!
Сўнгги янгиликлар
Барчаси