ИСЛОМОБОД, 22 апрель. /“Дунё” АА/. Покистоннинг “World News Pakistan” газетаси расмий сайтида Орол денгизи минтақасида кузатилаётган экологик муаммолар ва уларни олдини олиш бўйича Ўзбекистон томонидан кўрилаётган чора-тадбирларга бағишланган мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

Нашр аввалида таъкидланишича, Ўзбекистон Фанлар академиясининг Зоология институти томонидан олиб борилган тадқиқотларга кўра, Орол денгизининг қуриб қолган тубида янги чўл экотизими шаклланган бўлиб, у ҳозирда Оролқум чўли деб аталмоқда.

“Бир пайтлар Марказий Осиёдаги энг йирик кўл ҳисобланган Орол денгизи асрнинг иккинчи ярмида тез суръатларда чекина бошлади. Унинг сувлари чекиниши натижасида 60 минг квадрат километрдан ортиқ ҳудудни эгаллаган улкан чўл ҳосил бўлди ва бу ҳудуд минтақадаги инсон фаолияти натижасида юзага келган энг йирик чўл экотизимларидан бири сифатида тан олинмоқда”, – дейилган мақолада.

Олимларнинг таъкидлашича, ушбу ўзгариш маҳаллий иқлим шароитлари, тупроқ таркиби ва биохилмахилликка сезиларли таъсир кўрсатаяпти. Сувли ҳудудларга мослашган турлар кескин камайган, бироқ янги экологик жамоалар, айниқса қушлар популяцияси, Устюрт платоси ва Қизилқум чўли оралиғида шаклланаётган янги чўл муҳитига мослашган.

Тадқиқот доирасида олимлар 2025 йил октябрь–ноябрь ойларида Қорақалпоғистоннинг Мўйноқ туманида дала экспедицияларини амалга оширди. ArcGIS асосидаги тўрли хариталаш усулидан фойдаланиб, 68 та ҳужайра бўйича орнитологик кузатувлар ўтказилди. Жумладан, 140 километрни қамраб олган 56 та транзект бўйича кузатувлар ва 12 та нуқтавий ҳисоблаш станцияси ташкил этилди.

Тадқиқот натижасида, Оролқум чўлида олтита асосий биотоп аниқланди: шўр, қумли, тошли ва шағалли, лойли ҳамда тепалик чўл зоналари, қолдиқ сув ҳавзалари ва дренаж тизимлари орқали шаклланган сунъий сув омборлари.

Қайд этилишича, ушбу ҳудудларда 12 та туркум ва 26 та оилага мансуб жами 91 турдаги қушлар қайд этилган. Улардан 13 таси Ўзбекистон Қизил китобига киритилган.

Мақола якунида ёзилишича, мутахассислар олиб борилган тадқиқотлар натижалари Орол денгизи минтақасида муҳим яшаш муҳитларини аниқлаш ва мақсадли муҳофаза чора-тадбирларини ишлаб чиқиш учун муҳим илмий асос бўлиб хизмат қилишини таъкидламоқда.