ВЕНА, 12 январь. /“Дунё” АА/. Атом энергияси бўйича халқаро агентлик (МАГАТЭ) Марказий Осиёдаги уран меросига эга ҳудудлар тақдирини белгилаб берувчи 2030 йилгача янгиланган Стратегик бош режани эълон қилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

Ҳужжат биринчи марта Тошкентда бўлиб ўтган Уран мероси объектлари бўйича Мувофиқлаштирувчи гуруҳ  (CGULS) йиғилишида тақдим этилган эди. Унда Янгиобод ва Чоркесар туманларида ерларни тиклашнинг якуний босқичига ўтиш белгиланган.

2015 йилда халқаро форматда бошланган лойиҳа ўтган асрнинг ўрталарида уранни қазиб олиш оқибатларини бартараф этишга қаратилган. 2025-2030 йилларга мўлжалланган ушбу янги стратегия нафақат чиқиндиларни изоляция қилишни, балки юқори технологик ечимларни жорий этишни ҳам назарда тутади. Бу сунъий йўлдош мониторинги, объектларнинг абадий хавфсизлигини таъминлаш учун уларнинг рақамли моделларини яратишгача бўлган жараённи қамраб олади.

“Гап нафақат экология, балки одамлар ҳақида ҳам кетмоқда, — дейилади МАГАТЭ ҳисоботида. — Бизнинг мақсадимиз бу ерларни хўжалик ҳисобига қайтариш ва Фарғона водийсидаги трансчегаравий дарёларнинг радиоактив ифлосланиш хавфини бартараф этишдир”.

Ўзбекистон ҳукумати, МАГАТЭ ва Европа Иттифоқи ўртасидаги яқин ҳамкорлик туфайли Янгиобод ва Чаркесардаги объектлар постиндустриал зоналарни муваффақиятли қайта тиклашнинг халқаро моделига айланади. 2030 йилгача бўлган режанинг амалга оширилиши минтақада туризм ва қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун янги имконият очиб, уран меросини мутлақо хавфсиз ижтимоий неъматга айлантириш имконини беради.

Дастур Уран мероси объектлари бўйича Мувофиқлаштирувчи гуруҳ (CGULS) томонидан қўллаб-қувватланади ва халқаро донорлик жамғармалари орқали молиялаштирилади.