TOSHKENT, 11 aprel. /“Dunyo” AA/. Bugun Qozog‘iston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev amaliy tashrif bilan O‘zbekistonga keladi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasidagi munosabatlarning hozirgi bosqichi misli ko‘rilmagan surʼat va har tomonlama rivojlanayotgan strategik sheriklik darajasiga ko‘tarilgani bilan tavsiflanadi. Qozog‘iston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayevning 2026-yil 11-aprel kuni oliy darajadagi norasmiy sammit formatida O‘zbekistonga amaliy tashrifi ikki tomonlama aloqalar taqvimidagi muhim voqea bo‘ladi.

Ushbu tashrif erishilgan yutuqlarni mustahkamlash hamda o‘zgaruvchan mintaqaviy va global kun tartibi sharoitida hamkorlikning yangi ufqlarini belgilashga qaratilgan. Ikki davlatni yaqinlashtirish uchun nafaqat geografik yaqinlik, balki xavfsizlik va barqaror rivojlanish masalalariga yondashuvlarning umumiyligi ham asos bo‘lib xizmat qiladi. Bu esa Markaziy Osiyoning ikki yirik davlati ittifoqini butun mintaqadagi barqarorlikning asosiy omiliga aylantiradi.

Zamonaviy diplomatik munosabatlarga 1992-yil 23-noyabrda asos solingan bo‘lib, o‘tgan o‘n yillar davomida tomonlar 304 hujjatdan iborat salmoqli shartnomaviy-huquqiy bazani shakllantirgan. Bu ro‘yxatda 2021-yildagi Deklaratsiya va 2022-yildagi Ittifoqchilik munosabatlari to‘g‘risidagi shartnoma, shuningdek, Davlat chegarasini demarkatsiya qilish to‘g‘risidagi tarixiy shartnoma alohida o‘rin tutadi. Oliy darajadagi ikki tomonlama siyosiy aloqalarning jadalligi davlat tashriflarining muntazamligi bilan yaqqol tasdiqlanadi: 2017-yildan boshlab mamlakat yetakchilari har yili Ostona va Toshkentga keng ko‘lamli tashriflar bilan almashadilar.

Rasmiy protokol tadbirlaridan tashqari, davlat rahbarlari o‘rtasida shaxsiy ishonchni mustahkamlashga xizmat qiluvchi formatlar amaliyotga mustahkam kirib bordi. 2023-yildan buyon Chimkent, Xiva va Olmaotada uchta norasmiy uchrashuv o‘tkazildi, bu yetakchilarga eng nozik masalalarni ishonchli muhitda muhokama qilish imkonini beradi.

Shu bilan birga, amaliy tashriflar formati, jumladan, 2025-yil aprel oyida Samarqanddagi uchrashuv yoki O‘zbekiston Prezidentining o‘sha yilning may va iyun oylarida Ostonaga tashrifi kabi ko‘p tomonlama sammitlarda ishtirok etish doirasida faol rivojlanmoqda. Bunday ko‘p bosqichli kommunikatsiyalar tizimi ikki qardosh mamlakat va xalqning strategik manfaatlari mushtarakligini tasdiqlaydi.

So‘nggi yillarda sifat jihatidan yangi mazmun kasb etgan parlamentlararo hamkorlik siyosiy muloqotning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. 2017-yilda ikki mamlakat parlamentlari yuqori palatalari o‘rtasida hamda 2018-yilda O‘zbekiston Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Qozog‘iston Parlamenti Majlisi o‘rtasida imzolangan hamkorlik to‘g‘risidagi memorandumlar buning uchun huquqiy asos bo‘lib xizmat qildi. 2022- yilda qonunchilikni uyg‘unlashtirish va tajriba almashish uchun samarali maydonga aylangan Parlamentlararo hamkorlik kengashining tashkil etilishi muhim qadam bo‘ldi.

Munosabatlarning tizimli xususiyati qo‘shma institutlarning rivojlangan tarmog‘i faoliyati bilan mustahkamlanadi. Ularning eng asosiysi 1997-yildan buyon faoliyat yuritayotgan Ikki tomonlama hamkorlik bo‘yicha hukumatlararo qo‘shma komissiyadir. 2019-yildan boshlab ushbu organning maqomi oshirildi – endi uning yig‘ilishlari ikki mamlakat bosh vazirlari raisligida o‘tkaziladi. 2025-yil 22–23-oktyabr kunlari Xiva shahrida bo‘lib o‘tgan HAKning 22-yig‘ilishi iqtisodiy rejalarni muvofiqlashtirish va sanoat kooperatsiyasini chuqurlashtirishda muhim bosqich bo‘ldi.

Hukumatlar bilan bir qatorda, Hududlararo hamkorlik forumi doirasida hududlar o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri gorizontal aloqalar faol mustahkamlanmoqda. 2024-yil oktyabr oyida Samarqandda to‘rtinchi shunday forumning muvaffaqiyatli o‘tkazilishi 2026-yilda Qozog‘istonda o‘tkazilishi rejalashtirilgan beshinchi uchrashuvga tayyorgarlik ko‘rish uchun zamin yaratdi. Ushbu mexanizmlar ikki mamlakat hududlari darajasida amaliy masalalarni tezkor hal etish imkonini beradi va joylarda aniq investitsiya loyihalarini amalga oshirishni rag‘batlantiradi.

Iqtisodiy hamkorlik global beqarorlik sharoitida ham barqaror o‘sishni namoyish etib, ikki tomonlama munosabatlarning lokomotivi bo‘lib qolmoqda. 2025-yil yakunlariga ko‘ra, mamlakatlar o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 4,9 milliard dollarga yetdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 12 foizga ko‘pdir. Ijobiy dinamika 2026-yilda ham saqlanib qolmoqda – birgina yanvar oyida o‘zaro savdo hajmi 31 foizga o‘sib, 414 million dollarni tashkil etdi.

Hamkorlikning mustahkam poydevori investitsiyaviy faollik ko‘lami bilan bog‘liq. Bugungi kunda O‘zbekistonda Qozog‘iston kapitali ishtirokidagi 1200 dan ortiq korxona, Qozog‘istonda esa o‘zbek kapitali ishtirokidagi 4934 ta yuridik shaxs faoliyat yuritmoqda. Ushbu jarayonlarni sifatli qo‘llab-quvvatlash uchun 2022-yilda Bosh vazirlar o‘rinbosarlari darajasida qo‘shma loyihalarni monitoring qilish va import o‘rnini bosish bo‘yicha maxsus Hukumatlararo ishchi guruhi tuzildi.

O‘zbekiston va Qozog‘istonning madaniy-gumanitar sohadagi hamkorligi 1994-yil 10-yanvardagi hukumatlararo bitim asosida amalga oshirilmoqda. Bugungi kunga qadar ikki mamlakat o‘rtasida madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlashga qaratilgan ko‘plab tadbirlar - ko‘rgazmalar, festivallar, gastrollar va forumlar tashkil etildi.

Bugungi kunda bu munosabatlarga maʼnaviy yaqinlik va ko‘p asrlik madaniy anʼanalar, O‘zbekiston va Qozog‘istonda istiqomat qilayotgan qozoq va o‘zbek diasporasi vakillari alohida chuqurlik bag‘ishlamoqda. O‘zbekistonda 803 mingdan ortiq etnik qozoq, Qozog‘istonda esa 624 mingdan ortiq o‘zbek istiqomat qiladi. Bu “insoniy ko‘prik” voqealarga boy almashinuvlarning muhim omilidir.

2023–2025-yillarda Samarqand va Buxoroda Qozog‘iston madaniyati kunlari, O‘zbek kinosi kunlari, shuningdek, Alisher Navoiy nomidagi Davlat akademik katta teatrining Ostona va Olmaotadagi “Lazgi” spektakli bilan keng ko‘lamli gastrollari muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. Sanʼat, ilm-fan va turizm sohalaridagi aloqalarni rivojlantirish nafaqat milliy madaniyatlarni boyitadi, balki ikki qardosh xalqning o‘zaro hurmati va samimiy do‘stligiga asoslangan uzoq muddatli sheriklik uchun ishonchli asos yaratadi.

Bugungi kunda Toshkent va Ostonani mintaqaviy xavfsizlikning bo‘linmasligini chuqur anglash va bugungi kunning dolzarb muammolariga yondashuvlarning g‘oyat o‘xshashligi birlashtirib turadi. Buxoroda bo‘lib o‘tadigan oliy darajadagi O‘zbekiston–Qozog‘iston norasmiy sammiti, shubhasiz, global notinchlik hukm surayotgan murakkab davrda “soatlarni to‘g‘rilash” va ikki tomonlama munosabatlar tamoyillarining barqarorligini taʼminlash, qo‘shma loyihalarga yangi surʼat bag‘ishlash, Markaziy Osiyoni barqarorlik, farovonlik va uzoq muddatli yaxshi qo‘shnichilik makoniga aylantirish imkonini beradi.